ویروس کرونا وضعیت بسیار شکننده‌ و ناراحت‌کننده‌ای را در سطح جهان و از جمله در کشور ما رقم زده است. از نگاه میراث ناملموس فرهنگی اگر به بحرانی که در یک سال گذشته بر سر بشر گذشته، توجه کنیم، خواهیم دید که شیوع همه‌گیری صنعت گردشگری را بیش از سایر بخش‌ها متاثر کرده و این نکته‌ای بسیار مهم است. بیماری کووید ۱۹ منجر به کاهش شدید حجم گردشگران و مسافران به مقاصد گردشگری شده و این کاهش حضور در بافت‌ها و محیط‌های سنتی‌تر، به چشم می‌آید.

اگر با عینک و رویکرد اقتصادی به شیوع ویروس کرونا بپردازیم، بی‌گمان آنچه می‌بینیم اتفاق‌های بسیار ناخوشایندی است که در صنعت گردشگری رخ داده و امرار معاش را برای بسیاری از فعالان در شاغلان کسب و کارها و مناطق گردشگری با چالش روبرو کرده است. با همه این‌ها، شیوع ویروس کرونا فرصت‌هایی هم ایجاد کرده است. ازجمله اینکه مردمان مناطق گردشگری به صورت ناخودآگاه به داشته‌های فرهنگی خودشان بیشتر رسیدگی می‌کنند. گویی همه‌گیری زمانی را برای ترمیم آسیب‌هایی که در طول سال‌های گذشته به دلیل حجم بالای ورود گردشگران به مناطق وارد شده در اختیار جوامع محلی قرار داده است. اگر کسی در این مدت به مناطق شرق و جنوب شرق کشور سفر کند و روستاها و نواحی دورافتاده را از نزدیک بررسی کند، آنچه می‌بیند، عادی جریان زندگی مردمان این نواحی است.

مردم به کلی از ماجرای کرونا ‌دور هستند و از آن سو نیز میزان آسیبی که این بیماری به آن‌ها وارد کرده، محدود است. دلیل مشخص این وضعیت نیز همان دورافتاده بودن روستاها است. یعنی آن‌چیزی که تا به امروز به عنوان گردشگر وارد مناطق شده، از محیط‌‌شان حذف شده است. خوشبختانه بسیاری از نواحی استان سیستان و بلوچستان به دلیل اینکه شناخته شده نیست و به طور معمول نیز کمتر گذار مردم به این مناطق می‌افتد، چندان در معرض بیماری کووید ۱۹ قرار نگرفته‌اند. یعنی مردم در این مناطق به راحتی به جریان عادی زندگی برگشته‌اند و سلامت اجتماعی خود را حفظ کرده‌اند.

از این وضعیت می‌توان درس‌های بسیاری آموخت و برای آینده صنعت گردشگری نیز برنامه‌ریزی کرد. اگر هدف این باشد که به صورت بلندمدت به موضوع میراث فرهنگی ناملموس و پاسداری از آن پرداخته شود، لازم است در سیاست‌ها و برنامه‌های فعلی گردشگری‌ تجدیدنظر کرد. امروزه بیش از هر زمان دیگری این نیاز را احساس می‌کنیم که آموزش‌های بخش گردشگری اصلاح شوند. متاسفانه در کشور ما زمانی که یک منطقه به عنوان مقصد گردشگری معرفی می‌‌شود، حجم غیرقابل کنترلی از گردشگران که به صورت تصاعدی نیز تعداد آن‌ها افزایش پیدا می‌کند، وارد آن محیط می‌شوند و تاسف‌بارتر این است که در زمینه فرهنگ گردشگری سرمایه‌گذاری اقدام چندانی انجام نشده و هنوز هم حضور گردشگران داخلی در مناطق گردشگری با آسیب‌‌هایی همراه است.

آثار این آسیب‌ها را به وضوح می‌توان در مناطق جنوب شرقی کشور مشاهده کرد. سال‌ها پیش مناطق جنوب غرب کشور نیز با همین مسئله روبرو بودند. منتها به این دلیل که مدت زیادی از زمانی که جنوب غرب کشور مقصد اصلی گردشگری بود، گذشته، بسیاری از مسائل آن نیز به تعادل رسیده است. در حوزه فرهنگی جنوب شرق کشور چنین تعادلی وجود ندارد. این مناطق به عنوان یکی از مقاصد اصلی گردشگری کشور معرفی می‌شود اما مردم و جوامع میزبان هنوز با موضوعات مربوط به گردشگری و جنس مسائل آن آشنا نیستند. ویروس کرونا از جنبه‌هایی کمک کرده تا اندازه‌ای و به صورت کاملا اتفاقی تعادل‌بخشی در این مناطق برقرار شود و مردم نیز به آرامی با این پدیده برخورد می‌کنند.

بی‌شک بیماری کووید روزی تمام خواهد شد و همه ما این دوره را پشت سر می‌گذاریم؛ اما بهتر است از همین امروز برای گردشگری و میراث ناملموس مناطق مختلف کشورمان برنامه‌ریزی کنیم. مردم‌شناسان ما این فرصت را دارند که پژوهش‌های بیشتری درباره میراث ناملموس فرهنگی مناطق مختلف کشور انجام دهند. به هر روی ریشه پاسداری از میراث فرهنگی ناملموس در پژوهش‌های عمیق مردم‌شناسی است. واقعیت این است که جریان‌های میراث فرهنگی ناملموس کشور با سرعتی بیش از آن‌چه تصور می‌کنیم دگرگون می‌شوند. چرا نسل‌ها عوض می‌شوند و نسل‌های جدید به سرعت وارد مرحله‌ای از زندگی‌شان می‌شوند که عزم می‌کنند جریان اجتماعی را برعهده بگیرند.

بنابراین تغییرات رخ می‌دهند و پدیده‌ها و مسائل جدید جای پدیده‌ها و مسائل قدیمی را می‌گیرند. ما نیاز داریم که روندها و تغییرات در حوزه میراث فرهنگی ناملموس را ثبت و ضبط کنیم و در این مسیر باید از تحقیقات و پژوهش‌های زیرساختی حداکثر بهره را ببریم. سوابق فعالیت‌ها و پژوهش‌های مردم‌شناسی و مردم‌نگاری در ایران کهن و شایان توجه است که می‌توان در بحران اخیر نیز به خوبی از آن استفاده کرد. به شرطی که چشم‌مان را باز کنیم و سعی کنیم بیش از گذشته از داشته‌هایمان محافظت کنیم و از آن مهم‌تر درباره آن‌ها آگاهی‌افزایی و اطلاع‌رسانی شود.

*این مطلب تلخیصی از مقاله‌ای است که در همایش بین‌المللی پیامدهای فرهنگی و اجتماعی کرونا بر حوزه‌های میراث فرهنگی، گردشگری، صنایع دستی خلاق و هنرهای سنتی ارائه شده است

شیوه‌های سفر همواره در حال تغییر و دگرگونی بوده و اکنون نیز می‌دانیم سفر پس از دوران همه‌گیری هرگز مانند آنچه پیش از این می‌شناختیم نخواهد بود. سوال این است اگر دوباره جریان گردشگری و سفر پس از بحران شیوع ویروس کرونا در ماه‌ها و سال‌های آینده رونق بگیرند، چه انتظاراتی باید از سفرهای کاری داشته باشیم؟

با در نظر گرفتن داده‌هایی که نشان می‌دهند امریکایی‌ها در سال ۲۰۱۹، حدود ۴۶۴ میلیون سفر شخصی با اهداف کاری انجام داده‌اند، در می‌یابیم که تغییراتی که در یک سال اخیر در صنعت سفر و گردشگری داده، تا چه حد اساسی بوده است. پیش از فرارسیدن مارس ۲۰۲۰ و زمین‌گیر شدن تمام مسافرت‌ها- سفرهای کاری، خانوادگی یا تفریحی- ساکنان کره زمین زندگی بسیار متفاوتی از امروز داشتند. با شیوع گسترده همه‌گیری ویروس کرونا در جهان، شرکت‌ها روند‌های کاری‌شان را به سرعت تغییر دادند و اعزام کارکنان خود به ماموریت با هدف ملاقات حضوری با مشتریان و همکاران یا شرکت در رویدادها را از برنامه‌های خود حذف کردند.

با گذشت زمان و آغاز برنامه واکسیناسیون سراسری در کشورهای مختلف، این سوال در ذهن بسیاری ایجاد شده که در آینده مسافرت‌های کاری چگونه خواهند بود. سازمان‌هایی که ارتباطات بین‌المللی بخشی مهم از فعالیت‌های آن‌ها را تشکیل می‌دهد، منتظرند تا پروازهای بین‌المللی مجددا با نظم و به قوت سابق برقرار شوند. شرایط ۱۲ ماه گذشته، آینده فعالیت بسیاری از شرکت‌ها را برای غیرقابل پیش‌بینی کرده و قدرت برنامه‌ریزی و تصمیم‌گیری بلند‌مدت را از مدیران گرفته است.

Ladders که یک سایت جست‌و‌جوی فرصت‌های شغلی در آمریکا است، از متخصصان و تحلیلگران صنعت گردشگری و سفر درباره چشم‌اندازشان از چگونگی سفرهای کاری در سال ۲۰۲۱ پرسیده است. نتیجه‌ای که این مرجع جست‌و‌جوی شغل گرفته، چندان امیدبخش نیست. برپایه یافته‌های نظرسنجی ladders، اغلب متخصصان صنعت گردشگری و سفر بر این باورند که سفرهای کاری در سال ۲۰۲۱ به روال سابق باز نخواهند گشت. اگر خیال نشستن پشت میزهای پر زرق و برق کنفرانس‌ها را دارید، دوست دارید که شبکه وسیعی از افراد از سراسر دنیا دور تا دور شما را گرفته باشند یا خودتان را برای شام های مجلل این مراسم آماده کرده‌اید، باید بگویم دلتان را به این زودی صابون نزنید!

سفرهای کاری در سال ۲۰۲۱ را فراموش کنید

دیوید آلوادیش، مدیرعامل و بنیانگذار شرکت گذرنامه و روادید ItsEasy می‌گوید مقدمات زیادی باید مهیا شوند و ارکان مختلف باید دست به دست یکدیگر بدهند تا شرایط سفرهای کاری به حالت قبل از همه‌گیری برگرد. او معتقد است حداقل نیمی از ۲۰۲۲ را باید پشت سر بگذاریم تا در آن صورت بتوانیم صحبت بازگشت شرایط سفر به قبل از همه‌گیری ویروس کرونا کنیم: «هرچند شخصا نمی‌توانم منکر اهمیت حیاتی ارتباطات در کسب‌وکار شوم و مستندات نیز نشان داده‌اند که هواپیماها، جزء محل‌های شیوع و گسترش ویروس نیستند، کمتر کارمندی پیدا می‌شود که حاضر باشد به مدت چند ساعت در فضایی تنگ و بسته در کنار ۱۰۰ نفر دیگر بنشیند.»


مطلب پیشنهادی: آینده سفر چگونه خواهد بود؟


از طرف دیگر برای سوار شدن به هواپیما و داشتن سفری ایمن و بدون ریسک، لازم است همه مسافران واکسیناسیون شده باشند. در حالی که می‌دانیم واکسیناسیون در آغاز راه است و با اینکه آگاهی‌رسانی‌های زیادی صورت گرفته، هنوز افرادی هستند که به واکسیناسیون اعتماد ندارند. متغیر اثرگذار دیگر، اثرات منفی همه‌گیری بر شرایط اقتصادی و درآمد سازمان‌ها و شرکت‌هاست که همچنان ادامه دارد. درچنین وضعیتی، سازمان‌ها و شرکت‌ها نیز با هدف کاهش هزینه‌های خود، در اولین گام و پیش از هر سیاست دیگر، سعی می‌کنند مواردی مثل هزینه سفرهای کاری را به حداقل برسانند یا به کلی حذف کنند. دیوید آلوادیش در این باره چنین می‌گوید: «مسافرت‌های کاری با گام‌هایی کوچک و سرعتی آهسته به برنامه سازمان‌ها باز خواهد گشت؛ از این رو برقرار شدن شرایط سابق، نیازمند مرور زمان خواهد بود.»

سفرهای کاری انعطاف‌پذیر می‌شوند

افرادی که به مسافرت‌های کاری می‌روند بیش از هر چیز نیازمند انعطاف‌ در برنامه‌های سفر هستند. پیش از این وجود امکان تغییرات بدون پرداخت جریمه برای هتل‌ها یا خطوط هوایی صرفا یک امتیاز خاص بود و نه یک پیش نیاز. در شرایط کنونی که برنامه مسافرت‌های کاری ممکن است به صورت آنی و از جنبه‌های مختلف تغییر کند، امکان تغییر رزرواسیون هتل‌ها و پروازها یک ضرورت به حساب می‌آید و به عقیده آوی می‌یر، هم‌بنیانگذار و مدیر‌عامل TravelPerk، این مسئله در آینده به رکن ثابت مسافرت‌های کاری تبدیل خواهد شد. او می‌گوید: «چه برای سفر خودتان برنامه‌ریزی کنید و چه بخواهید برای شخص دیگری بلیط و هتل بگیرید، قابلیت تغییر تاریخ پرواز و محل اقامت پیش فرضی بدیهی و ضروری در سفرهای آینده خواهد بود.

TravelPerk یک شرکت مدیریت سفر است که سال ۲۰۱۵ تاسیس شده و خدماتی مانند برنامه‌ریزی سفر، مدیریت خودکار هزینه‌ها و سیاست‌های را به شرکت‌های دیگر ارائه می‌کند. می‌یر همین رویکرد را به برنامه رویدادها و ملاقات‌های کاری نیز تعمیم می‌دهد و تاکید می‌کند جلسات و برنامه‌ها باید قابلیت تغییر زمان و مکان بر اساس نیازهای آنی مشتریان را داشته باشند. در عین حال امنیت سفر همچنان بالاترین درجه اهمیت را دارد؛ در حقیقت در رویکرد جدید مسافران نسبت به سفر، انعطاف‌پدیری و امنیت سفر مهمترین  عناصر هستند. او اضافه می‌کند: «اکنون اغلب مسافران پیش از رزرو پرواز، هتل یا محل اقامت، درباره جزئیات دقیق امور نظافتی و ضدعفونی اتاق‌ها و سایر راهکارهای احتیاطی برای پیشگیری از گسترش ویروس در محل مورد نظرشان سوال می‌کنند و انتظار دارند توضیحاتی دقیق درباره چگونگی انجام این خدمات را دریافت کنند.»

این به این معناست که هتل‌ها و خطوط هوایی که پیش از این بر سفرهای کاری تکیه داشتند و بخش زیادی از سودشان را از طریق همکاری با سازمان‌ها و شرکت‌ها به دست می‌آوردند، اکنون باید پا را فراتر از معیارهای سابق بگذارند تا اعتماد سازمان‌ها را درباره امنیت کارمندانشان جلب کنند. از آنجا که این تغییرات زمانبر خواهند بود، می‌یر معتقد است کسانی که در جلب اعتماد مجدد سازمان‌ها موفق شوند، می‌توانند این دوره انتقالی را به آرامی پشت سر بگذارند: «تمام مراحل یک سفر از رزرو بلیت و هتل تا عبور کردن از گیت خروجی و بررسی پاسپورت، باید با سهولت و سرعت بیش از پیش انجام شود. هم اکنون نیازمند ابداعات جدیدی در حوزه سفر هستیم؛ ابداعاتی که این مراحل را به شیوه‌هایی کاملا متفاوت عملی کنند. در نظر داشتن این امر در شکل‌گیری آینده صنعت گردشگری– چه در حوزه سفرهای کاری و چه سفرهای تفریحی- نقش کلیدی دارد.»

چگونگی سفرهای کاری آینده مسئله است

شیوه‌های حمل و نقل نیز نیازمند تغییرات اساسی هستند. انجلا وارگو، معاون روابط عمومی JSX است، عقیده دارد در آینده علاوه بر اینکه از مشتریانشان درباره زمان و مقصد سفرشان می‌پرسند، به چگونگی مسافرت‌ها نیز باید توجه کنند. JSX یک شرکت هواپیمایی منطقه‌ای مستقل در ایالات متحده است که به پروازهای کوتاه‌برد میان مقاصدی همچون آریزونا، کالیفرنیا، نوادا، تگزاس و یوتا معروف است. وارگو می‌گوید: «پیش از شیوع همه‌گیری ویروس کرونا، بسیاری از کارمندان به سادگی با پرواز صبح به شهر مقصد کاریشان می‌رفتند و با پرواز عصر به محل زندگی‌شان باز می‌گشتند، بدون آنکه احساس کنند مسافرتی در کار است. در شرایط کنونی تردیدهای زیادی درباره این شکل از رفت و آمد کاری پدید آمده است.»

او در ادامه می‌افزاید: «در این شرایط ممکن است کارمندان تصمیم بگیرند برای اجتناب از فضای بسته هواپیما یا فرودگاه، تا آنجا که امکان داشته باشد، به صورت زمینی سفر کنند. بنابراین شیوه رفت و آمد نقش پررنگتری نسبت به گذشته در تصمیم افراد برای مسافرت بازی می‌کند.» به عقیده انجلا وارگو اکنون حداقل برای مدتی باید فکر سفرهای کاری یک روزه و سریع را از سرمان بیرون کنیم.

سفرهای کاری در پساکرونا یک‌روزه نخواهد بود

آلوادیش با در نظر گرفتن  وضع مقررات جدید در صنعت هوایی و هتلداری، پیش‌بینی می‌کند که سفرهای کاری در پساکرونا در داخل کشور و نیز در سطح بین‌المللی از حالت یک روزه خارج خواهند شد و برنامه‌های طولانی‌تری را در آینده شاهد خواهیم بود: «برای اجرای مقررات مرتبط با قرنطینه و حصول اطمینان نسبت به سلامت کارمندان شرکت‌ها باید خود را برای برنامه‌‌ریزی سفرهایی با طول یک هفته یا بیشتر آماده کنند. هرچند این مسئله ممکن است برای شرکت‌هایی که نمی‌خواهند متحمل هزینه‌های بالای سفر شوند دشوار باشد، اما گامی ضروری در راه بازگرداندن اطمینان کارمندان به سفرهای کاری و همچنین همراهی با جریان جهانی پیشگیری از ابتلا به بیماری کووید ۱۹ است که تا بعد از دوران همه‌گیری نیز ادامه خواهد داشت.»

اوج‌گیری سفرهای بین‌المللی از ماه ژوئن

لیندا لورن، یکی از تحلیلگران خوشبینی است که پیش‌بینی می‌کند سفرهای داخلی در ماه آوریل سال جاری به اوج خود خواهند رسید و بیشترین تعداد سفرهای بین‌المللی را در ماه ژوئن شاهد خواهیم بود. او می‌گوید: «قوانین و مقررات کنونی، در آینده نزدیک بار بحران اقتصادی بر دوش صنعت گردشگری را سبک‌تر خواهد کرد. هرچند تا مدتی همچنان سفرهای کاری غالبا غیر ضروری خواهند بود و در نتیجه زمان بیشتری برای باز شدن گیت‌ها بر روی کارمندان شرکت‌ها نیاز است.» براساس برآوردهای لورن، تا ماه‌های آوریل و می سال ۲۰۲۱ سفرهای داخلی بیشتر است و در ماه ژوئن تعداد سفرهای بین‌المللی به ویژه به مقصد اروپا افزایش خواهد یافت.

او معتقد است حتی اگر مقررات و محدودیت‌های رفت و آمد بین‌المللی به طور کامل برداشته شوند، باز هم دورکاری و استفاده از فضای آنلاین و مجازی در برگزاری رویدادهای کاری ادامه خواهد یافت: «در یک سال گذشته عده زیادی از کارمندان از خانه خود و به صورت دورکاری با شرکت‌شان همکاری کرده‌اند و در بسیاری موارد این شیوه بازدهی خوبی داشته است و حتی آنها توانسته‌اند به صورت مجازی به ماموریت هم بروند! بنابراین در بهار و تابستان فقط سفرهای کاری ضروری را شاهد خواهیم بود آن هم با رعایت کامل مقرراتی مثل استفاده اجباری از ماسک و بهره‌گیری از ابداعات جدید و تسهیلات ایمنی سفر که طی این مدت به این صنعت معرفی شده‌اند. بنابراین سفرهای مجازی کاری با استفاده از پلتفورم‌هایی مانندZoom  و Skype همچنان پاسخگوی نیازهای شرکت‌ها خواهند بود.»

چالش پاسپورت‌های منقضی شده

یکی از علل اصلی به تاخیر افتادن سفرهای بین‌المللی حجم بالای پاسپورت‌هایی است که نیاز به تجدید تاریخ اعتبار دارند و در این مدت به دلیل استفاده نشدن فرآیند تجدید اعتبارشان عقب افتاده است. این مسئله به عقیده مسئولان مرتبط با امور گذرنامه برقراری مجدد جریان سفرهای بین‌المللی را تا نیمه سال ۲۰۲۲ به تعویق خواهد انداخت. آلوادیش در همین زمینه می‌گوید: «در حال حاضر اداره‌های گذرنامه و صدور روادید موارد منقضی شده را تنها با دلایل بسیار ضروری در صف بررسی و تجدید اعتبار قرار می‌دهند در نتیجه اقدام بسیاری از افراد که تاریخ پاسپورتشان منقضی شده، همچنان از سوی این دفاتر بدون پاسخ باقی‌مانده است.» از طرفی نیز با بازگشایی کامل و تمام وقت این دفاتر همچنان کار از روال عادی خود عقب‌تر خواهد بود. زیرا تعداد افراد و شرکت‌هایی که می‌خواهند برای گرفتن ویزا و تمدید گذرنامه اقدام کنند از ظرفیت کاری این دفاتر بیشتر خواهد بود.

از تمام آنچه گفته شد می‌توان نتیجه گرفت که امکان اعلام تاریخ دقیقی برای بازگشت روال عادی سفرهای کاری آینده به وضعیت سابق مشخص کرد. با این حال اکثر قریب به اتفاق ناظران معتقدند با توجه به قواعد و مقررات جدید در صنعت گردشگری و سفر، شرکت‌ها و کسب و کارها خودشان را برای آشنایی کارمندان با روال جدید سفرهای کاری آینده آماده کنند.

شیوع ویروس کرونا صنعت گردشگری را به شدت متاثر کرده است. در یک سالی که گذشت اغلب کسب و کارهای گردشگری، سخت‌ترین روزهای خود را پشت سر گذاشتند و در عین حال به دنبال راه‌حلی عملی برای خروج از بحران هستند. در همین مدت راهکارهای زیادی در لایه‌های مختلف برای مدیریت بحران‌ گردشگری مطرح شده است.

در یکی از این لایه‌های چندگانه، به فناوری‌ و نقش آن در چابک‌سازی سازمانی در مدیریت بحران توجه می‌شود. چابک‌سازی عبارت است از حس‌کردن و ادراک و پیش‌بینی تغییرات در محیط کاری و بازار که مولفه‌های کلیدی آن نیز شامل قدرت پاسخگویی، شایستگی، انعطاف‌پذیری و سرعت است. در واقع در چابک‌سازی با تشخیص تغییرات محیطی، از آن‌ها به عنوان عوامل رشد و شکوفایی نگریسته می‌شود.

ویژگی‌ سازمان‌های چابک این است که بر محور اطلاعات عمل می‌کنند، مبنای فعالیت‌های آن‌های آن‌ها شایستگی‌ است، انعطاف‌پذیرند، هزینه‌های سربار را حذف می‌‌کنند، در حوزه آنلاین خلاق هستند، سلسله مراتب‌ را برجسته نمی‌کنند، بر قابلیت‌های کلیدی تمرکز دارند، و… . برای مثال در گردشگری بسیاری از شرکت‌ها تا پیش از شیوع ویروس کرونا به صورت سنتی عمل می‌کردند و عزمی هم برای تغییر نداشتند.

بررسی‌ها نشان می‌دهد آن دسته از شرکت‌ها و کسب و کارهای گردشگری که با آمادگی قبلی و اتکا به سرمایه‌های عظیم خود وارد حوزه فناوری و خدمات الکترونیک شده بودند، در زمانه همه‌گیری عملکرد بهتری از خود نشان داده‌اند و در پشتیبانی و خدمات‌دهی نیز کمترین میزان خطا و افت را از خود نشان دادند. در عین حال بسیاری از کسب و کارهای گردشگری که در زمینه فناوری‌های الکترونیک سرمایه‌گذاری کرده بودند در این دوران موفق شدند بدون اینکه نیاز به جذب سرمایه‌ داشته باشند، صرفا با استفاده از موتورهای جست و‌جوی اینترنتی، کسب و کار خود را بهبود بخشیده‌ و برندسازی کنند.

سازمان‌های غیرسنتی و چابک اساسا ویژگی‌های متفاوتی در زمینه ساختار سازمانی، نوع سرمایه‌گذاری، کیفیت، عملکرد کارکنان و مشارکت دارند و به آنچه که بیش از هر موضوع دیگری توجه می‌کنند، کاغذبازی‌ است. برای نمونه در صنعت گردشگری ایران، اغلب آژانس‌ها و هتل‌ها و.. مشغول کاغذبازی و فرآیندهای سنتی هستند.

یکی از راه‌های رسیدن به چابکی، استفاده از فناوری است. فناوری چکاننده تحول در سازمان می‌شود و جایگزین مناسبی برای دیوان‌سالاری و کاغذبازی است. در عین حال از طریق به کارگیری فناوری‌های پیشرفته، می‌توان سرعت پاسخگویی به بحران‌ها را افزایش داد. این موضوع به ویژه برای کسب و کارهای گردشگری که در حال حاضر بیش از دیگر حوزه‌ها با بحران کرونا دست و پنجه نرم می‌کنند، اهمیت فراوانی دارد و به چابک‌سازی آن‌ها نیز کمک می‌کند.

به نظر می‌رسد در مقطع کنونی که حیات گردشگری به خطر افتاده و ضرر و زیان‌های هنگفتی را متحمل شده‌اند، بهترین فرصت برای کسب و کارهای گردشگری است که به الکترونیک کردن ارائه خدمات خود روی بیاورند و بدین‌ترتیب گامی اساسی در مدیریت بحران را بردارند. وقتی از گردشگری الکترونیک صحبت می‌شود، منظور الکترونیک شدن خدمات نیست، بلکه نحوه ارائه خدمات و قرار گرفتن در حوزه E-Commerce است. می‌توان تورهای گردشگری را بر مبنای وب و شبکه‌های اجتماعی پیش برد و همین اقدام به چابک‌سازی مشاغل و کسب و کارهای گردشگری می‌انجامد و مدیریت بحران را آسان‌تر می‌کند.

باید دقت داشت اگر یک شرکت و مجموعه و کسب و کار گردشگری موفق شود در کوتاه مدت در نحوه ارائه خدمات خود تغییری ایجاد کند، اگر هم در مقطع فعلی از عواید آن بهره‌مند نشود، حداقل برای بحران‌های آتی آماده می‌شود. به هر روی تغییر جزء ذات هر بازار رقابتی در دنیای جدید است و در حوزه گردشگری نیز که پیوسته سلایق و ترجیحات گردشگران عوض می‌شود، کسب و کارها باید از تغییر استقبال کنند و خود را با شرایط جدید وفق دهند. در بحران کرونا بنا به برخی برآوردها کسب و کارهای گردشگری داخلی حدود ۷۰ درصد نیروهای خود را تعدیل کرده‌اند، هتل‌ها با ۳۰ درصد ضریب اشغال کار می‌کنند، گردشگران خارجی به کشور وارد نمی‌شوند، راهنمایان تور بیکار شده‌اند و… .

کارآیی دیگر فناوری این است که به کسب و کارهای گردشگری کمک می‌کند داده‌های خود را سریع‌تر از گذشته جمع‌آوری کنند و در زمانی کوتاه به پاسخ‌گویی در مقابل بحران بپردازند. علاوه بر این‌ها ضروری است که کسب و کارهای گردشگری در موقعیت فعلی به جای رقابت، به همکاری با یکدیگر بپردازند. آنچه مشخص است استفاده از فناوری‌ و مواردی مانند اینترنت، شبکه‌های اجتماعی، پست الکترونیک در عرضه خدمات الکترونیک به دلیل رشد فزآینده استفاده از این‌گونه راهکارها و ابزارها در میان مردم، به کسب و کارهای گردشگری کمک می‌کند که بدون نیاز به اضافه کردن نیروی انسانی جدید، ساختارهای سازمانی جدیدی برای خود ایجاد کنند و انعطاف‌پذیری‌شان را افزایش دهند. برای مثال شرکت اکسپدیا که رزرواسیون بخش بزرگی از هتل‌های جهان را در اختیار دارد، خدمات خود را با ۴۰ یا ۵۰ کارمند عرضه می‌کند.

اگر کسب و کارهای گردشگری این اقدامات را دستور کار قرار دهند، علاوه بر اینکه از لحاظ سازمانی به چابکی بیشتری دست می‌یابند، در برابر تغییر و تحولات بیرونی سریع‌تر عمل می‌کنند و کیفیت خدمات آن‌ها نیز افزایش می‌یابد. واقعیت این است که بحران کرونا ثابت کرد که کسب و کارهای گردشگری و به خصوص بخش سنتی برای باقی ماندن در بازار و مدیریت بحران‌های احتمالی آینده، باید رویکرد و راه و روشی جدید را در پیش بگیرند. مشاغل و کسب و کارهای گردشگری باید فرآیندها و فعالیت‌‌های نیازمند اصلاح، حذف و ادغام را شناسایی کنند و اگر این کار را انجام دهند، تاثیر به کارگیری فناوری‌ را به‌طور محسوس درک خواهند کرد.

استفاده از فناوری هزینه‌های سربار کسب و کارها را نیز کاهش می‌دهد و از آن سو به بازاریابی و مارکتینگ و یافتن مدل‌های بهتر کسب و کار کمک می‌کند. در بازاریابی دیجیتال، هزینه‌هایی که کسب و کارهای گردشگری می‌پردازند، یک سوم بازاریابی سنتی است. توصیه دیگر این است که برنامه‌هایی برای آشناسازی کارکنان با فناوری‌های جدید و تسهیل فرآیند یادگیری آن‌ها بردارند. استفاده از شبکه‌های اجتماعی برای کسب اطلاعات لازم و تحلیل آن‌ها، و در نهایت بهره‌گیری هر چه بیشتر از فناوری‌ها در جهت واکنش سریع، به موقع و موثر به بحران‌های محیطی، ارکان مدل‌ پیشنهادی به کسب و کارهای گردشگری در دوران کرونا است.

*این مطلب تلخیصی از مقاله‌ای است که در همایش بین‌المللی پیامدهای فرهنگی و اجتماعی کرونا بر حوزه‌های میراث فرهنگی، گردشگری، صنایع دستی خلاق و هنرهای سنتی ارائه شده است

نخستین روز «همایش بین‌المللی پیامدهای فرهنگی و اجتماعی کرونا بر حوزه‌های میراث فرهنگی، گردشگری، صنایع فرهنگی خلاق و هنرهای سنتی» برگزار شد. در این همایش که به صورت آنلاین برگزار شد، اساتید و کارشناسان داخلی و بین‌المللی در ۱۰ محور «میراث فرهنگی و مسئله کرونا»، «میراث ناملموس در دوره کرونا»، «گردشگری در عصر کرونا»، «ابعاد تاریخی و آموزشی، ابعاد اجتماعی و فرهنگی کرونا»، «هنر در عصر کرونا»، «زبان و ادبیات در عصر کرونا»، «پویایی آیین‌های ایرانی در عصر کرونا»، «نمایش در عصر کرونا»، و  «رسانه، چاپ و نشر در عصر کرونا» به سخنرانی یا ارائه مقاله پرداختند. همایش پیامدهای فرهنگی و اجتماعی به همت پژوهشگاه میراث فرهنگی و گردشگری، و پژوهشگاه‌ فرهنگ، هنر و ارتباطات و همکاری مراکز فرهنگی و دانشگاهی برگزار می‌شود.

ویروس کرونا میراث فرهنگی را تهدید می‌کند

رئیس پژوهشگاه میراث فرهنگی و گردشگری با اشاره به اینکه یک سال از شیوع بیماری کووید ۱۹ می‌گذرد و این بحران منجر به گسست روابط اجتماعی و خانه‌نشینی مردم در سراسر جهان شده، اظهار کرد: «افزایش مداخلات انسانی منجر به تغییر شیوه زندگی انسان مدرن شده و ریسک‌های زیادی را متوجه انسان‌ها کرده است.»

بهروز عمرانی با تشریح ابعاد و جلوه‌های اثرگذاری ویروس بر حوزه میراث فرهنگی، گردشگری، صنایع دستی، گفت: «آیین‌ها و جشن‌ها بخشی از نمودهای میراث فرهنگی کشور محسوب می‌شوند که پیوسته باید بازنمایی و بازآفرینی شوند اما در ایام کرونا چنین امکانی وجود ندارد و همین موضوع خطری بزرگ را متوجه میراث فرهنگی کشور می‌کند.» وی با بیان اینکه فعالان حوزه میراث فرهنگی و گردشگری در ایام به سختی تحت تاثیر زیان‌های فراوان ویروس کرونا قرار گرفته‌اند، افزود: «به دلیل محدودیت‌های تجمعات انسانی، امکان سفر و بازدید و حضور در اماکن گردشگری و طبیعی و برپایی آیین‌ها و جشن‌ها را نداشته‌ایم. تجربه یک سال گذشته نشان می‌دهد بهره‌مندی از فضای مجازی و ارتقا و توسعه زیرساخت‌های دیجیتال به بازآفرینی ارزش‌ها و میراث فرهنگی کمک می‌کند.»

به گفته عمرانی کارشناسان و متخصصان میراث فرهنگی در ایام کرونا در زمینه حفاظت و مرمت بناها و محوطه‌ها و ارتقای کیفیت خدمات گردشگری تلاش‌های زیادی انجام داده‌اند که بعد از کرونا شاهد تجلی و عینیت یافتن آن‌ها خواهیم بود. وی نسبت به توجه بیشتر به تقویت و ارتقای ارزش‌های میراث فرهنگی و گردشگری در ایام کرونا با راه‌حل‌های فناورانه تاکید کرد و خاطرنشان کرد: «بهره‌مندی از فضای مجازی و توسعه زیرساخت‌ها و بسترهای دیجیتالی به بازآفرینی ارزش‌ها و نمودهای میراث فرهنگی کمک شایانی خواهد کرد.

میراث فرهنگی به برنامه‌های حمایتی نیاز دارد

رئیس پژوهشگاه فرهنگ، هنر و ارتباطات نیز در این همایش با تاکید بر اینکه ویروس کرونا اقتصاد فرهنگ و هنر را در ایران و بسیاری از کشورهای دیگر متاثر کرده، اظهار کرد: «شناخت تبعات و تاثیرات ویروس کرونا بر بخش فرهنگ برای آینده این بخش مهم است. آنچه روشن است اینکه ویروس کرونا مزایا و معایبی برای بخش فرهنگ داشته و شیوه‌های سنتی این میدان را تغییر داده است.»

محمد سلگی با بیان اینکه کسب و کارها در حوزه فرهنگ و عرضه محصولات فرهنگی به دلیل محدودیت‌های ناشی از کرونا بیش از حوزه‌های دیگر آسیب دیدند، گفت: «در ایام شیوع ویروس کرونا گردش درآمد بخش فرهنگ کشور به ویژه در ۶ ماه اول سال جاری به شدت کاهش یافت اما خوشبختانه فضای آنلاین به عرضه محصولات فرهنگی کمک زیادی کرده که در ادامه نیز توسعه زیرساخت‌ها و امکان عرضه محصولات فرهنگی توجه کرد.»

سلگی تعلیق آیین‌ها و مناسک میراث فرهنگی را به دلیل الزام به رعایت فاصله‌گذاری فیزیکی و کاهش روابط اجتماعی از دیگر اثرات ویروس کرونا بر بخش میراث فرهنگی کشور دانست که به گفته او بهترین راه‌حل جایگزین استفاده از پلتفرم‌های آنلاین است. وی با تاکید بر اینکه در حوزه فرهنگ و هنر باید سیاست‌های مختلفی را برای دوره‌های کوتاه مدت و بلندمدت طراحی کرد، اضافه کرد: «سیاست‌ها و اقدامات حمایتی باید در زمینه تولید و عرضه محصولات فرهنگی تدوین شوند و در این مسیر از شیوه‌ها و ابزارهای جدید استفاده کرد.»

حمایت مالی از کسب و کارهای گردشگری ادامه می‌یابد

معاون امور فرهنگی و اجتماعی سازمان برنامه و بودجه نیز در این همایش، مهمترین وجه کرونا را ناشناخته بودن آن دانست و گفت: «ویروس کرونا در تمام یک سال گذشته سایه سنگینی را بر روی تصمیمات ما انداخته و تا آینده‌ای غیرقابل پیش‌بینی نیز ما را همراهی خواهد کرد و باید با واقعیت‌ها کنار آمد و متناسب با همین وضعیت سیاست‌گذاری کرد.»

حمید پوراصغری با تاکید بر اینکه همه‌گیری ویروس کرونا ضربه‌‌های بزرگی به اقتصاد کشورها وارد کرده و رشد اقتصادی را کاهش داده است، اظهار کرد: «به استناد آمارهای بین‌المللی تمام کشورها به استثنای کشور چین در سال ۲۰۲۰ رشد منفی اقتصادی را تجربه کرده‌اند.» وی با ضروری دانستن کنترل و مهار ویروس کرونا برای دست‌یابی به رونق اقتصادی، اضافه کرد: «استراتژیست‌های اقتصادی معتقدند هر کشوری سریع‌تر ویروس کرونا را مهار کند، از جنبه‌های مختلف برتری می‌یابد.»

پوراصغری با اشاره به اینکه کسب‌و‌کارهای مختلف به خصوص در حوزه فرهنگ و گردشگری در همه‌گیری ویروس کرونا بیش از دیگر حوزه‌ها دچار مشکلات اقتصادی شده‌اند، خاطرنشان کرد: «محدودیت‌های ناشی از ویروس کرونا الگوی رفتاری در حوزه فرهنگ و فعالیت‌های اقتصادی را تغییر داده اما از سویی توان بالقوه‌ ایران را در حوزه دانش‌بنیان را بالفعل کرده که طلیعه قدرت دانشی برای کشور در آینده خواهد بود.»

وی استفاده از فضای مجازی برای مراودات فرهنگی و آموزشی و اقتصادی را از جمله پیامدهای مثبت کرونا دانست بوده که باید به نحو شایسته از آن استفاده شود. پوراصغری با بیان اینکه کسب و کارهای گردشگری در ایام کرونا فشارهای زیادی را متحمل شده‌اند، اضافه کرد: «مرحله اول با مقابله با بیماری کووید ۱۹ دوران سختی بود اما از همان ابتدا پرداخت تسهیلات به کسب و کارها در دستور کار قرار گرفت که همچنان هم ادامه دارد.» وی با تاکید بر اینکه با همکاری و مشارکت جمعی دستگاه‌ها و مبادی مختلف اقتصاد کشور در حال خروج از شرایط پرفشار است، از ضرورت اجرای تحقیقات و بررسی‌های آینده پژوهانه درباره کرونا در ابعاد فرهنگی شد.

در برنامه‌های احیای گردشگری، به تجارب بین‌المللی توجه شود

دبیر علمی همایش پیامدهای فرهنگی و اجتماعی کرونا بر حوزه‌های میراث فرهنگی، گردشگری نیز در سخنرانی خود تاکید بر اینکه کرونا پدیده‌های در حال تکوین است، اظهار کرد: «بررسی تمام ابعاد پدیده کرونا ممکن نیست و به همین دلیل باید مدل‌های خاص به بررسی جوانب مختلف تاثیر کرونا بر صنعت گردشگری در کشور پرداخت و از تجارب بین‌المللی برای یافتن راه‌حل‌هایی به منظور احیای صنعت گردشگری کشور استفاده کرد»

حسن‌زاده با یادآوری تاثیر ویروس کرونا بر آگاهی جهانی از بحران‌های عصر مدرن، اضافه کرد: «چالش‌ها و بحران‌های عظیم زیست محیطی در فاصله‌های کوتاه‌مدت با سرعت زیادی در حال وقوع است و کرونا حاصل بر هم خوردن تعادل رابطه انسان و طبیعت است که در زمینه باید زیست سالاری را پذیرفت و در مدل‌های توسعه بازاندیشی شود.» دبیر علمی همایش پیامدهای فرهنی و اجتماعی کرونا با تاکید بر اینکه برای برگزاری این رویداد ۶۲ نشست و ۲۰۰ سخنرانی انجام شده، انتشار کتاب همایش در آینده‌ای نزدیک خبر داد.

وزیر میراث فرهنگی، گردشگری و میراث فرهنگی توجه به پروتکل‌های بهداشتی در موزه‌ها و ارائه خدمات و مراقبت‌های بهداشتی را بخشی از آینده گردشگری و میراث‌فرهنگی جهان در دوران پساکرونا دانست. علی اصغر مونسان در پیام خود به «همایش پیامدهای فرهنگی و اجتماعی کرونا بر حوزه‌های میراث فرهنگی، گردشگری، صنایع فرهنگی خلاق و هنرهای سنتی»، با اشاره به مشکلات متعددی که ویروس کرونا در جهان ایجاد کرده، نوشته است: «بحران بزرگ ویروس کرونا همه ابعاد زندگی انسان‌ها از سلامتی تا کسب‌و‌کار را تهدید می‌کند و ما را به تأملی دوباره و بازاندیشی در زمینه الگوی رفتارهای بر این کره خاکی فرا می‌خواند.»

به نوشته مونسان شیوع ویروس کرونا این تصور که پیشرفت‌های تکنولوژیک و مادی انسان، انسان را به جایگاهی چنان بلندپایه و رفیع رسانده که برخلاف انسان سده‌های قبل در برابر همه‌گیری مصون است، فرو ریخته است. وی بر ضرورت بازاندیشی درباره الگوهای سیاسی، اقتصادی و اجتماعی است فعلی در جهان تاکید کرده و در ادامه آورده است: «گردشگری در دهه‌های اخیر به‌صورت الگوی غالب اقتصاد جهان تبدیل شده اما کرونا همه تعاریف و معیارها را با چالشی جدی رو‌به‌رو کرده است.»

به باور وزیر میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی، قرنطینه و رعایت فاصله‌گذاری فیزیکی منجر به بسته شدن مرزهای کشورها در برابر مسافران و ورشکستگی و کاهش شدید درآمد و فعالیت صنایع مربوط به گردشگری شده است. مونسان با تشریح اثرات زیانبار ویروس کرونا بر گردشگری، نوشته است: «در ایام کرونا فعالیت صنایع هوایی و زمینی و شرکت‌های مسافرتی  دچار اختلال شدید شد، هتل‌ها بخش عمده درآمد خود در جهان را از دست دادند و مشاغل و ذی‌نفعان اقتصاد گردشگری با مشکل بیکاری در جهان روبرو شدند.»

وی با یادآوری پیش‌بینی سازمان جهانی گردشگری درباره محقق نشدن رشد صنعت گردشگری در سال ۲۰۲۰ و کوچک‌تر شدن ابعاد اقتصاد جهانی، به بایسته‌ها و الزامات سیاست‌گذاری در این صنعت پرداخته و اضافه کرده است: «همه اجزای چرخه اقتصاد گردشگری پس از عبور از کرونا لازم است به پروتکل‌های بهداشتی جایگاهی مهم‌تر ببخشند و اقتصاد گردشگری را با سیاستگذاری سلامت به شکلی عمیق مرتبط کنند. از سوی دیگر لزوم تقویت زیرساخت‌های مجازی در حوزه گردشگری و البته حوزه‌های دیگر چون آموزش با وقوع همه‌گیری کرونا احساس می‌شود.»

به نوشته مونسان با یادآوری معضلات بخش گردشگری ایران و کاهش شدید گردشگران ورودی، و همینطور ضررهایی که اجزای کلیدی اقتصاد گردشگری در یک سال گذشته متحمل شده، پیام خود را با اشاره به حمایت‌های دولت از این بخش‌ها ادامه داده است: «دولت و وزارت‌خانه میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی بر پایه وظایف حاکمیتی خود در حد توان تلاش کرده تا زیان‌های این بخش‌ها را به طریقی جبران کند و کمک‌ها و حمایت‌های مالی و اقتصادی از بخش‌ها و گروه‌های مختلف در قالب وام‌های بلا‌عوض، معوق کردن مطالبات و بدهی‌های مالی ناشی از وام‌ها صورت داده و هم‌زمان از گروه‌های شاغل در حوزه‌های سه‌گانه نیز حمایت شده است.»

وی در پایان پیام خود، استفاده از فضای مجازی و خدمات در قالب گردشگری مجازی، و آگاهی‌بخشی درباره سفرهای داخلی و فرهنگ‌سازی در زمینه رعایت پروتکل‌های بهداشتی را دیگر فعالیت‌های وزارت میراث فرهنگی در دوران همه‌گیری کرونا بیان کرده است.

عضو شورای عالی میراث فرهنگی و گردشگری با اشاره به تاثیر بلندمدت همه‌گیری ویروس کرونا، مظاهر فرهنگی را آیینه‌هایی رو به فرهنگ توصیف کرد و گفت: «اگر به این مظاهر توجه نشود حجابی بر آن‌ها کشیده خواهد شد و در شرایط کنونی ضعف تماس منجر پژمردگی فرهنگی شود.»

سید محمد بهشتی در بخشی از سخنرانی خود «همایش بین‌المللی پیامدهای فرهنگی و اجتماعی کرونا بر حوزه‌های میراث فرهنگی، گردشگری، صنایع فرهنگی خلاق و هنرهای سنتی»، اظهار کرد: «در ایام کرونا توریسم و سفر محدود شد و بسیاری از مشاغل یا به کل ورشکست شدند یا از رونق افتادند. خرید و فروش آنلاین رونق پیدا کرد. در حوزه هنر و فرهنگ در مقیاس جهانی نیز رکود حکمفرما شد و همه این‌ها بدان معنی است که بسیاری از ابعاد زندگی تغییر کرده است.»

وی با تشریح اثرات وضعی ویروس کرونا بر زندگی انسان‌ها، گفت: «در ابتدای شروع پاندمی تصور می‌کردیم به زودی به شرایط عادی برمی‌گردیم. امروز اما همه می‌دانند که دورنمای بازگشت به روال عادی چندان روشن نیست. اگر مدت این وضعیت کوتاه بود می‌شد فرض کرد در شرایط غیرعادی هستیم و دوباره همه‌چیز مانند سابق می‌شود ولی در حال حاضر بعد از یک سال سخت، می‌توان با قطعیت گفت که اگر روزی ویروس کنترل شود و به شرایط عادی برگردیم، تفاوت‌های زیادی با گذشته قبل از کرونا خواهد داشت.»وی در ادامه گفت: «در اوایل شیوع بیماری و قرنطینه‌‌های خودخواسته، برای بسیاری هر روز مثل جمعه بود و تفاوتی میان روزها نبود اما پس از مدتی با رونق فضای آنلاین و جلسات مجازی و… وضعیت عادی شد و احساس می‌کنیم که هر روز، شنبه است.» بهشتی با اشاره به ابعاد اثرگذاری گسترش ارتباطات مجازی بر تلاش‌های جمعی برای بهبود کیفیت زندگی اضافه کرد: «فناوری‌های ارتباطاتی فرصتی را فراهم کرده که افراد فارغ از اینکه کجا هستند، دور هم جمع می‌شوند. همه تلاش می‌کنند که کیفیت زندگی‌شان را بهبود بخشند و حال و هوایی به آن بدهند. تا آنجا که مفهوم خانه که به دلیل مشغله‌های شغلی و زندگی ماشینی به خوابگاه تبدیل شده بود، عوض شد و مردم دوباره با خانه به مثابه امن‌ترین مکان زندگی آشتی کردند.»

عضو شورای عالی میراث فرهنگی و گردشگری ایران خلوت‌گزینی و تنهایی را از دیگر ابعاد و اثرات طولانی شدن محدودیت‌ها دانست و گفت: «دوری‌گزینی باعث شده که گروهی از فرصت استفاده کنند و به مکان‌های خلوت پناه ببرند، اما در این میان گروه‌های دیگری به تنهایی دچار شدند.»

بهشتی به تاثیر کرونا بر میراث فرهنگی نیز پرداخت و در توضیح گفت: «میراث فرهنگی صورت‌های مختلفی دارد و از مظاهر فرهنگ هستند که شامل آثار ملموس و غیرملموس در حوزه عمل وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی است.» وی مهمترین خاصیت پاسداری از میراث فرهنگی را برخورداری فرهنگی خواند و گفت: «هرچقدر تماس با مظاهر فرهنگی بیشتر شود، برخورداری فرهنگی نیز افزایش می‌یابد. مسئله این است که مواجهه با این آثار و آیین‌ها نیازمند حضور جمعی است اما ویروس کرونا سبک زندگی را عوض کرده و دسترسی به مضامین و مظاهر فرهنگی و محصولات زبانی و آیینی را بسته است.»

بهشتی خلوت کردن را فرصتی برای راه یافتن به معنای مظاهر فرهنگی توصیف کرد و خاطر نشان کرد: «برای جلوگیری از انفعال و پژمردگی فرهنگی باید از ظرفیت‌ها و بسترهای آنلاین استفاده کرد تا به دریافت‌های تازه و بی‌پرده از معنای فرهنگ دست یافت و آن را به دیگران نیز منتقل کرد.»

اعضای کمیسیون گردشگری اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی تهران در ادامه سلسله نشست‌های هفتگی خود، به بحث و تبادل‌نظر درباره وضعیت کسب و کارهای گردشگری در آستانه تعطیلات نوروزی پرداختند. دستور کار این نشست که با حضور فعالان و بنیان‌گذاران استارتاپی حوزه گردشگری و به صورت آنلاین برگزار شد، تحلیل و بررسی آینده گردشگری ایران و ضرورت تصمیم‌گیری هر چه سریعتر سیاست‌گذار برای خروج از وضعیت بی‌برنامگی بود که به گفته حاضران در صورت استمرار آن حال نزار صنعت گردشگری در سال آینده وخیم‌تر خواهد شد.

ترس از نابودی و از دست رفتن سرمایه‌های کسب وکارهای گردشگری همچون نوروز ۹۹، تکرار تجربه کنسلی‌ها و دردسرهای مرتبط با بازگرداندن مبالغ بلیت‌ها و اتاق‌های رزروشده و … مهم‌ترین نگرانی‌های فعالان گردشگری از نامشخص بودن وضعیت سفرهای نوروزی در آستانه شروع ماه پایانی سال بود.

زمان تصمیم‌گیری برای گردشگری محدود است

دبیر کمیسیون گردشگری اتاق بازرگانی تهران با اشاره به اینکه در چند ماه گذشته تغییر مثبتی در صنعت گردشگری ایران رخ نداده، از تداوم شرایط پرفشار بر کسب و کارهای حوزه گردشگری اظهار نگرانی کرد. به گفته رضا جمیلی با توجه به خیز مجدد شیوع ویروس کرونا در کشور و احتمال اعمال محدودیت‌های سفر و رفت‌و‌آمد، عید نوروز سال ۱۴۰۰ نیز شبیه به سال ۱۳۹۹ خواهد بود.

جمیلی با بیان اینکه بسیاری از کسب و کارها در زنجیره تامین صنعت گردشگری ایران در پی جبران خسارت‌های یک سال گذشته در بهار سال آینده هستند، گفت: «از قراین و شواهد پیدا است که گردشگری کشور با شرایطی مشابه سال گذشته به پیشواز سال جدید خواهد رفت که در این صورت ضربه‌های سنگینی بر پیکره این صنعت وارد خواهد شد.» وی با تاکید بر اینکه تصمیم‌گیری و پیش‌بینی درباره آینده گردشگری در همه‌ کشورها دشوار است، یادآور شد که متولیان صنعت گردشگری هر چه سریع‌تر باید برای ماه‌های پیش رو تصمیم‌گیری کنند و برنامه‌های جایگزین احتمالی خود را اعلام کنند.

جمیلی با انتقاد از ادامه بلاتکیفی‌ها فعالان و کسب و کارهای صنعت گردشگری گفت: «مشخص است که گردشگری روزگار سختی را می‌گذراند و علاوه بر اینکه بخش بزرگی از این صنعت در یک سال گذشته ورشکست شده یا فعالان آن‌ها از بازار خارج شده‌اند. بسیاری نیز با تحمل مشقت‌های فراوان خود را به سال ۱۴۰۰ رسانده‌اند اما در حال حاضر گردشگری کشور رها شده و حتی از تعطیلی کامل آن صحبت به میان می‌آید.»

هم‌بنیان‌گذار استارتاپ آریامدتور:

به رغم تلاش‌های فعالان گردشگری و صاحبان کسب و کارهای نوپا، صدور روادید همچنان بزرگ‌ترین معضل گردشگری ایران است و تاکنون نیز اقدامی در جهت ساماندهی آن انجام نشده است

دبیر کمیسیون گردشگری اتاق بازرگانی تهران با یادآوری محدود بودن زمان تصمیم‌گیری برای آینده صنعت گردشگری کشور تصریح کرد: «مطالبه اصلی فعالان کسب و کارهای گردشگری این است که متولیان حوزه گردشگری و به‌ویژه وزارت میراث فرهنگی برنامه‌ها و آلترناتیوهای سازگار با پروتکل‌های بهداشتی سفر را هر چه سریع‌تر اعلام کنند و در این مسیر نظرات و مشورت‌های فعالان حوزه گردشگری را جویا شوند و ملاحظات آن‌ها را در نظر بگیرند.»

جمیلی با یادآوری اینکه ادامه روند فعلی ضرر و زیان‌های بیشتری را به مردم و کسب و کارهای گردشگری تحمیل می‌کند، اضافه کرد: «در مقطع فعلی صحبت کردن از بحران گردشگری دردی را از کسی دوا نمی‌کند، بلکه باید به دست به کار شد و تصمیم‌گیری کرد تا مسافران و گردشگران و به‌ویژه کسب و کارها زودتر تکلیف خود را بدانند.»

استارتاپ‌های کوچک‌تر، انعطاف‌پذیری بالاتری دارند

مهرداد ناطقی، بنیان‌گذار استارتاپ «تریپ‌ساز»، در این جلسه با تاکید بر اینکه در حال حاضر صنعت گردشگری به دلیل محدودیت‌های ناشی از کرونا از کنترل و دسترسی فعالان و کسب و کارهای فعال این حوزه خارج شده، اظهار کرد: «در مقطع فعلی که شرایط کشور از نظر شیوع ویروس کرونا اجازه فعالیت چندان را نمی‌دهد، فرصت مناسبی است که کسب و کارهای گردشگری با مشارکت و همکاری جمعی فعالیت‌های خود را هرچند موقت از سر بگیرند»

وی با تاکید بر اینکه فرجه‌های محدود و چند هفته‌ای، فرصتی کوتاه به کسب و کارهای گردشگری می‌دهد که فعالیت‌های خود را ادامه دهند، گفت: «مشکلات و ضرر و زیان‌های گردشگری به راحتی جبران نمی‌شود، اما استارتاپ‌ها و پلتفرم‌های بزرگ‌تر و باتجربه‌تر گردشگری این فرصت را دارند تا با کمک به کسب و کارهای نوپا و خرد که در آغاز راه هستند، به بهبود میان‌مدت و بلندمدت صنعت گردشگری نیز کمک کنند.»

بنیان‌گذار استارتاپ تریپ‌ساز، با بیان اینکه استارتاپ‌های کوچک و چابک‌تر گردشگری انعطاف‌‌پذیری بالاتری برای عبور از دوران کرونا دارند، افزود: «فعالان استارتاپ‌های گردشگری باید تلاش کنند چابکی کسب و کار خود را حفظ کنند و در مقطع فعلی نیز اگر از فرصت استفاده کنند و به بازطراحی یا اصلاح بیزنس‌مدل خود بپردازند، در آینده بیشترین بهره را خواهند بود.»

نشست آنلاین کمیسیون گردشگری
نشست آنلاین کمیسیون گردشگری اتاق بازرگانی تهران

ناطقی با اشاره به تجربه استارتاپ تریپ‌ساز در مذاکره با سرمایه‌گذاران، اضافه کرد: «استارتاپ‌های بزرگ به دنبال ثروت‌اندوزی هستند و نه تولید ارزش افزوده. با این حال در اکوسیستم نوآور گردشگری، فرصت‌های مشارکت و همکاری وجود دارد و بهتر است کسب و کارهای کوچک‌تر براساس منافع و ارزش‌های درست و اصولی عمل کنند.» وی همچنین اعلام کرد که کسب و کارهای نوپای گردشگری می‌توانند از طریق پلتفرم تریپ‌ساز به صورت رایگان استفاده کرده و معرفی و عرضه خدمات خود بپردازند.

وزارت خارجه، معضل ویزای درمانی را حل کند

هم‌بنیان‌گذار استارتاپ گردشگری سلامت آریامدتور نیز در این نشست با بیان اینکه از اواخر پاییز امسال روند صدور ویزای گردشگری درمانی ایران از سر گرفته شده، اظهار کرد: «به رغم فراهم شدن امکان صدور روادید گردشگری سلامت و باز شدن نیم‌بند مرزها، ویزای T به سختی ویزا صادر می‌شود و وزارت امور خارجه تنها با ۱۰ درصد درخواست‌ها موافقت می‌کند» به گفته هادی شجاری هم‌اکنون به دلیل گزینش‌ها و سخت‌گیری‌ها در فرآیند صدور ویزای درمانی، بسیاری از واسطه‌ها و شرکت‌ها و آژانس‌های بدون مجوز به شرکت‌های تسهیلگر دارای مجوز روی آورده‌اند.

وی با یادآوری مشکلات مربوط به نقل و انتقال و مراودات بانکی ایران با نظام بین‌الملل، فعالیت‌های پاره‌وقت سفارت‌خانه‌ها و مراکز دیپلماتیک ایران در خارج از کشور را عاملی اساسی در شکننده بودن بازار گردشگری سلامت ایران و جذب بیماران خارجی دانست و تصریح کرد: «ثبت درخواست صدور روادید درمانی ایران الکترونیکی است اما گردشگران سلامت پس از موافقت اولیه باید هزینه‌های صدور روادید را به صورت حضوری در مراکز دیپلماتیک ایران پرداخت کنند اما متاسفانه سفارت‌خانه‌ها در اغلب موارد نیمه تعطیل هستند و این موضوع مشکلات زیادی را برای گردشگران و همین‌طور شرکت‌ها و آژانس‌ها ایجاد کرده است.»

شجاری با تاکید بر اینکه اضافه بازار گردشگری سلامت از جذاب‌ترین بازارهای گردشگری است که پس از پایان دوران همه‌گیری به سرعت رونق می‌گیرد، افزود: «به رغم تلاش‌های فعالان گردشگری و صاحبان کسب و کارهای نوپا، صدور روادید همچنان بزرگ‌ترین معضل گردشگری ایران است و تاکنون نیز اقدامی در جهت ساماندهی آن انجام نشده است. در صورتی که برخی دلال‌ها به راحتی با مبالغ ۱۰۰ تا ۲۰۰ دلار، دو روزه ویزای هر کشوری را بخواهید به شما می‌دهند!»

نوروز ۱۴۰۰ می‌تواند نقطه پایان بسیاری از کسب‌وکارهای گردشگری باشد!

هم‌بنیان‌گذار استارتاپ فلایتیو نیز یکی دیگر حاضران در نشست کمیسیون گردشگری اتاق بازرگانی تهران بود که درباره چالش‌های کسب و کارهای گردشگری صحبت کرد. علی کشفی با بیان اینکه صدور دستورالعمل‌ها و مجوزهای گاه و بیگاه و اغلب غیرکارشناسی در ایام شیوع ویروس کرونا بر حجم مشکلات استارتاپ‌ها و بیزنس‌های نوآورانه گردشگری افزوده، خطاب به فعالان اکوسیستم نوآور گردشگری اظهار کرد: «صاحبان ایده‌های نوآورانه مطابق برنامه‌های خود پیش بروند و چشم امید خود را به بیرون از مجموعه‌‌شان ندوزند.»

وی وضعیت فعلی صنعت گردشگری ایران ناشی از بی‌برنامگی و تصمیم‌های غیرکارشناسی سیاست‌گذاران دانست که به گفته او بحران‌های را به کسب و کارهای این حوزه تحمیل کرده است.» کشفی با بیان اینکه در بخش گردشگری ساختارها ازاساس غلط چیده شده و نیاز است کسب و کارها باید از یکدیگر حمایت کنند، افزود: «ما می‌دانیم که مسائل قانونی و رگولاتوری گردشگری باید حل شوند، اما کسب و کارها در درجه اول باید به توان تیمی خود اتکا داشته باشند و در این میان نیز باید با مطالعه و بررسی ترندهای جهانی گردشگری، مشارکت و همکاری دسته‌جمعی را در این شرایط فراموش نکنند.»

بنیان‌گذار استارتاپ تریپ‌ساز

فعالان استارتاپ‌های گردشگری باید تلاش کنند چابکی کسب و کار خود را حفظ کنند و در مقطع فعلی نیز اگر از فرصت استفاده کنند و به بازطراحی یا اصلاح بیزنس‌مدل خود بپردازند، در آینده بیشترین بهره را خواهند بود

هم‌بنیان‌گذار فلایتیو با تاکید بر اینکه گردشگری در نقاط دنیا در بحران به سر می‌برد، به برنامه‌های حمایتی از کسب و کارهای این صنعت اشاره کرد و گفت: «در اکثر کشورها دولت‌ها میلیاردها دلار را در اختیار کسب و کارهای گردشگری قرار داده‌اند اما در ایران حمایت‌ها بسیار محدود است و استمرار این روند منجر به این خواهد شد که کسب و کارهای گردشگری که تاکنون از ویروس کرونا جان سالم به دربرده‌اند، سال آینده ناچار به خروج اجباری از بازار شوند.»

کشفی با حیاتی خواندن ارائه هر چه سریع‌تر رئوس و کلیات برنامه‌‌‌‌ریزی‌های صنعت گردشگری برای ماه‌های آینده، تصریح کرد: «در حال حاضر بسیاری از کسب و کارهای گردشگری و صنایع وابسته آن به مسافرت‌های نوروزی بعد از یک سال محدودیت‌های کرونایی امیدوار هستند، اما سیاست‌گذار در بی‌عملی محض به‌سر می‌برد و اقدامی در این زمینه انجام نمی‌دهد. متولیان امر بهتر است از فاز تشریح بحران خارج شوند و با رویکردی منطقی‌ و هوشمندانه‌ هر چه زودتر تکلیف را کنند که آیا مردم تصمیم به سفر و رزرو بگیرند یا خیر.» به باور هم‌بنیان‌گذار فلایتیو بعد از یک سال سخت و طاقت‌فرسایی که کسب و کارهای گردشگری تحمل کردند، ادامه روند بی‌برنامگی‌ فعلی تیر خلاص را بر پیکره صنعت گردشگری و بازیگران کوچک و بزرگ آن شلیک خواهد کرد.

بزرگ‌ترها دست کوچک‌ترها را بگیرند

سروش سعادت، بنیان‌گذار استارتاپ «آرتور۲۴» نیز با بیان اینکه بسیاری از کسب و کارهای موفق در دنیا به سرمایه‌گذاری بر کسب و کارهای کوچک‌تر آورده‌اند، اظهار کرد: «در مقطع فعلی که گردشگری یکی از دوره‌های پرفشار خود را طی می‌کند، فرصت مناسبی است که کسب و کارهای بزرگ‌تر با بررسی و نیازسنجی دقیق بازار، به سرمایه‌گذاری در کسب و کارهای خرد‌تر روی بیاورند و از آن‌ها حمایت کنند تا با هم‌افزایی و مشارکت بیشتر دوران فعلی را با هزینه‌های کمتری پشت سر بگذارند.»

دبیر کمیسیون گردشگری اتاق بازرگانی تهران:

گردشگری روزگار سختی را می‌گذراند و علاوه بر اینکه بخش بزرگی از این صنعت در یک سال گذشته ورشکست شده یا فعالان آن‌ها از بازار خارج شده‌اند. بسیاری نیز با تحمل مشقت‌های فراوان خود را به سال ۱۴۰۰ رسانده‌اند اما در حال حاضر گردشگری کشور رها شده و حتی از تعطیلی کامل آن صحبت به میان می‌آید

وی با اشاره به سرمایه‌گذاری booking.com بر استارتاپ‌ها و شرکت‌ها و مجموعه‌های گردشگری در اقصی‌نقاط جهان، اظهار کرد: «استارتاپ‌های بزرگ گردشگری ایران نیز می‌توانند با تدوین استراتژی‌های تجاری و مشخص کردن حوزه‌ فعالیت خود به کسب و کارهای نوپا کمک کنند. چرا که در این صورت منافع آن به همه بازیگران صنعت گردشگری می‌رسد.»

طرح دو روزه تعطیلی آخر هفته به احیای گردشگری کمک می‌کند

بنیان‌گذار استارتاپ «جاجیگا» نیز در این نشست به طرح تعطیلات دو روزه آخر هفته و تاثیر آن بر رونق گردشگری کشور اشاره کرد و گفت: «وزارت میراث فرهنگی چندی پیش طرح تعطیلی ۲ روزه کلیه آخر هفته‌ها در قبال حذف تعطیلات رسمی از تقویم سال آینده را مطرح کرد که در هیئت دولت رد شده، اما به نظر می‌رسد با توجه به شیوع ویروس کرونا وضعیت نگران‌کننده فعالان صنعت گردشگری، باید از طرح مجدد این طرح حمایت کرد.»

جلوگیری از هجوم یکباره گردشگران به مناطق گردشگری کشور در تعطیلات رسمی، پراکنده شدن فرصت تعطیلات در تمام سال، کاهش چشمگیر ریسک گسترش بیماری کرونا، و در نهایت کمک به احیای گردشگری، از جمله مزایای این طرح است که بابک سهرابی به آن‌ها اشاره کرد. وی با تاکید بر اینکه محدودیت‌های سفر به مناطق پرخطر و اقداماتی مانند منع تردد پلاک‌های غیربومی یا مسدود کردن مسیرهای ورودی شهرها در ایام تعطیلات، فرصت‌های محدود ادامه حیات را از کسب و کارهای گردشگری می‌گیرد، خواستار توجه بیشتر دولت به طرح تعطیلات دو روزه آخر هفته و رایزنی فعالان و بازیگران اکوسیستم نوآور گردشگری با مسئولان وزارت گردشگری و بهداشت درباره آن شد.

در نشست کمیسیون گردشگری گردشگری اتاق بازرگانی تهران دو نفر از فعالان گردشگری از استان‌های فارس و کرمانشاه نیز طرح‌های خود را در زمینه راه‌اندازی کسب و کار گردشگری برای حاضرین در جلسه تشریح کردند. هدف از این ارائه‌ها شناخت ایده‌های خلاقانه مختلف در صنعت گردشگری کشور، انتقال تجربه و استفاده از راهنمایی‌ها و مشورت‌های دیگر اعضای کمیسیون گردشگری در راه‌اندازی، مشارکت و سرمایه‌گذاری است.

اهورا ولی‌شاهی، دانش‌آموخته گردشگری و بنیان‌گذار کسب و کار «خانه نقلی» کاشان، یکی از میهمانان این نشست بود که به ارائه طرح خود در زمینه برگزاری تورهای عشایرگردی در منطقه پاسارگاد استان فارس پرداخت. پوریا سعداللهی، از دیگر حاضران درجلسه بود که طرح خود با محوریت گردشگری روستاگردی در برخی مناطق شهرستان پاوه در استان کرمانشاه را برای حاضران در جلسه تشریح کرد

کوچیتا یکی از استارتاپ‌های حوزه گردشگری است که کمتر از یک سال پیش راه‌اندازی شده است. استارتاپی که از دل شتاب دهنده گردشگری سی‌سوتک متولد شده است. کوچیتا در حقیقت یک پلتفرم و شبکه اجتماعی در حوزه گردشگری است که سینا عادلی و صورح واحدزاده بنیان‌گذاری کرده‌اند و در آن گردشگران و ارائه‌دهندگان خدمات را به یکدیگر وصل می‌کند. تمرکز این استارتاپ بر تولید محتوا در بخش گردشگری است و گردشگر را از قبل از سفر تا بعد از آن همراهی می‌کند. استارتاپ کوچیتا چند هدف مشخص دارد: ارتقای سواد گردشگری، افزایش کیفیت سفر و استفاده آسان از خدمات گردشگری در مناطق کشور و در یک کلام بهبود تجربه سفر.

در گفت‌و‌گویی که در ادامه می‌خوانید عادلی از افق مدیریت استارتاپی برخوردار از حمایت‌های مادی و معنوی شتاب‌دهنده، تفاوت کسب و کارهای نوپای گردشگری با دیگر حوزه‌ها را شرح می‌دهد و از این می‌گوید که استارتاپ‌ها در اکوسیستم جوان و تازه شکل گرفته گردشگری کشور چه نیازهایی دارند و چه بایسته‌ها و الزاماتی را باید در راه دست‌یابی به موفقیت رعایت کنند.

کمی درباره داستان شکل‌گیری استارتاپ کوچیتا و اهدافی که دنبال می‌کند، توضیح دهید؟

در ساده‌ترین بیان، هدف استارتاپ کوچیتا، سفر است. از این جهت که انتخاب‌های بیشتری در اختیار گردشگران و مسافران قرار می‌دهد، تنوع و فراوانی ارائه‌دهندگان خدمات سفر و گردشگری را افزایش می‌دهد و سفر کردن را آسان‌تر می‌کند که همه این‌ها بالتبع به ارزان‌تر شدن سفر نیز می‌انجامد. جنس بیزنس کوچیتا نوعی ایجاد ارتباط مستقیم است. دو سال پیش که سی‌سو‌تک تشکیل شد، اصلا شتاب دهنده گردشگری در کشور وجود نداشت. چرا که اساسا بستر آن فراهم نشده بود.

در آن‌جا ما متوجه شدیم بسیاری از استارتاپ‌ها محتوای خوب دارند اما فضایی برای عرضه محتوای خود ندارند. ما در سی‌سو‌تک هدف‌گذاری را بر همین قرار دادیم که دانشجویان حوزه‌های علوم انسانی و گردشگری و به طور کلی کسانی که نمی‌توانند تیم‌سازی فنی کنند، دور همدیگر جمع شوند. اگر یک تیم براساس روابط دوستانه شکل نگیرد، در نهایت منجر به شکست می‌شود. یعنی فلسفه استارتاپی خود را از دست می‌دهد و تبدیل به کسب و کاری معمولی می‌شود. یعنی اگر اسم را از آن برداریم فلسفه‌ای برای آن نمی‌ماند و تبدیل به کسب و کاری معمولی می‌شود.

اغلب استارتاپ‌های صنعت گردشگری محتوایی هستند و بنابراین نیاز است کسب‌وکارهای پلتفرمی در این حوزه شکل بگیرند که ارتباط میان ارائه‌دهنده خدمت و کسانی که به خدمت دارند برقرار شود. البته این نکته را می‌توان به بخش‌های دیگر به جز گردشگری نیز تعمیم داد. یعنی کاربران به پلتفرمی نیاز دارند که بتوانند از طریق آن کسب و کارها را مشاهده کنند و در عین حال با پلتفرم‌های دیگر تفاوت‌هایی هم داشته باشد. پلتفرم‌ها به طور معمول بر مبنای نوع خدمتی که عرضه می‌شود، شکل می‌گیرند. برای مثال یک کسب و کار اگر بخواهد بلیت بفروشد، یک سایت فروش بلیت راه می‌اندازد و بعد از آن به احتمال زیاد فروش هتل را نیز به آن اضافه می‌کند.

ممکن است کسی بخواهد خدمات دیگری مثل تور خارجی و… را نیز اضافه کند تا توالی زنجیره درست شود. با این حال این زنجیره باز نیست، بلکه محدود است. یعنی از جایی به بعد تعهد تمام می‌شود. چرا که خدمت فروخته شده است. نکته این است که گردشگری فعالیتی انسانی و تجربه‌ای است که فرآیندهایی دارد و از قبل از انتخاب تا زمان عزیمت به مقصد و بعد از آن را دربرمی‌گیرد. یعنی همان زمانی که تجربه به خاطره تبدیل می‌شود.

بنابراین ما با یک زنجیره باز روبرو نیستیم که از یک جایی به بعد وارد آن شویم. گردشگری یک روند است. استارتاپ کوچیتا نیز همین روند را هدف قرار داده است. فرض کنید قصد دارید به سفر بروید. مهمترین پرسش‌هایی که در ابتدا باید به آن جواب بدهید این است که چه مقاصدی برای انتخاب در دسترس‌تان است و به کجا سفر کنید. چگونگی سفر کردن و کیفیت آن نیز مسئله است. این قبیل موارد در فاز اطلاع‌رسانی است.


مطلب پیشنهادی: راه‌اندازی اولین شتاب دهنده تخصصی استارتاپ‌های گردشگری کشور


در طول سفر نیازهای مختلفی برای افراد ایجاد می‌شود. برای مثل ممکن است کسی بخواهد در طول سفر خرید کند. از طرفی نیز گروه‌هایی هستند که تمایل ندارند در این زنجیره محدود باشد. بنابراین پلتفرم‌های گردشگری و ازجمله استارتاپ کوچیتا، الزاما باید دارای میزان مناسبی از انعطاف‌پذیری باشند که این موارد را به یکدیگر وصل کنند. یک‌سری موارد دیگر نیز باید رعایت شوند. یعنی نرخ‌ها مناسب باشد، گردشگران اطلاعات و خدمات دریافت کنند، از کیفیت سفر و نقاط ضعف و قوت نظرخواهی شود. علاوه بر این اغلب گردشگران تمایل دارند مناطق بکر را ببینند و در عین حال می‌خواهند محدودیت‌های خود را نیز در انتخاب‌هاشان لحاظ کنند. چرا که همه به دنبال تجربه‌ای منحصر به فرد برای هستند.

ممکن است برخی اوقات در فاصله نزدیک دوبار امکان سفر وجود نداشته باشد، درنتیجه ما در استارتاپ کوچیتا بنا داریم بهترین تجربه ممکن را رقم بزنیم. درست شبیه به یک مراسم میهمانی که همه دوست دارند به خوبی برگزار شود. در نتیجه اگر یک استارتاپ این زنجیره را به هم وصل کند، نتیجه‌ای بهتر خواهد گرفت. لزوما هم زنجیره شامل بلیت قطار یا هواپیما یا یک اقامتگاه گردشگری یا هتل خاص نیست. هر چیزی که تجربه را برای ایجاد کند باید در پلتفرم مدنظر قرار گیرد. حتی ممکن است اجزای این تجربه در قامت خدماتی که ما ارائه می‌دهیم، نگنجند.

حوزه گردشگری مانند یک هواپیما است که دیر بلند می‌شود اما اگر به پرواز درآمد، قضیه متفاوت می‌شود. بسیار مهم است که استارتاپ‌ها در مسیر آرام بلند شدن صبوری کنند

خدمات فروشی گردشگری در اغلب موارد شامل بلیت و هتل و اقامتگاه است اما ممکن است یک گردشگر نیازی به این خدمات نداشته باشد و برای مثال قصد داشته باشد با خودروی خود به مسافرت برود. به عبارت دیگر پلتفرم همیشه محدود به ارائه خدمت نیست بلکه از نظر ما آنچه تعیین‌کننده است فاز تجربه و دسته‌بندی‌های آن است. یعنی افراد بعد از بازگشت از سفر تمایل دارند تجربه خود را به دیگران نیز منتقل کنند یا آن را برای خودشان تبدیل به خاطره کنند یا بر مبنای همان تجربه، در آینده نیز این سفر خود را تکرار کنند و آن را ادامه بدهند. در نتیجه آن مرحله نیز برای ما مهم است.

شما هر سه مرحله قبل از سفر، در طول سفر و بعد از سفر را مهم می‌دانید. در استارتاپ کوچیتا، ارائه خدمات در مرحله‌ای که خدمتی را ارائه نکرده‌اید، چگونه است؟

چه خدمت را بفروشیم و چه نفروشیم، یک سری خدمات را به گردشگران عرضه می‌کنیم. زمانی که کسی در مقام یک گردشگر به یک مقصد سفر می‌کند، از نظر ما، در قبال او مسئولیت داریم. چرا که یک مقصد را به او معرفی کرده‌‌ایم. حتی اگر بلیت آن را نخریده از ما نخریده باشد و صرفا پیشنهاد مقصد را به او داده باشیم. در نتیجه اینکه گردشگر در طول مسیر تنها نباشد و ما باعث شویم که تجربه بهتری را پشت سر بگذارد، برای ما رضایت‌بخش است. این الفبای کسب و کار ماست. قبل از سفر، خودِ سفر و بعد از سفر. برای ما فرآیند سفر مهم است و اینکه افراد تجربه‌ای منحصربه فرد داشته باشند. در این مسیر هر خدمت و امکاناتی که لازم باشد برای کاربر آماده می‌سازیم که بتواند از آن استفاده کند. بنابراین پلتفرم ما بیشتر به کاربر نزدیک است و فضایی است برای کاربر.

استارتاپ کوچیتا چه مزیت رقابتی نسبت به دیگر کسب و کارهای حوزه گردشگری دارد؟

مزیت رقابتی ما این است که شما با اطلاعات ما سفر کنید و از آن لذت ببرید و دوباره هم سراغ ما برگردید و از این اطلاعات استفاده کنید. هدف ما این نیست که اکوسیستم بازار را محدود کنیم. الفبای توسعه‌ استارتاپ کوچیتا این بوده که بستری باشد برای اینکه کاربر از آن لذت ببرد و خدماتی که می‌خواهد را دریافت کند و از آن سو نیز ارائه‌دهندگان نیز در آن راحت باشند و بتوانند کسب و کار و خدمات خود را ارائه کنند و خودشان ر مستقیم به بازار یا غیرمستقیم وصل کنند.

تیم‌ استارتاپ کوچیتا متشکل از چند نفر است؟

کوچیتا تیمی ۱۵ نفره است اما چون خودمان نیز در برخی حوزه‌ها تولید محتوا می‌کنیم، افراد دیگری نیز به صورت غیرمستقیم با ما کار می‌کنند.. در برخی از رویدادها افراد محلی به سفارش ما و برای کوچیتا محتوا تولید ، می‌کنند، مقاصد را شناسایی و بررسی می‌کنند، موارد از قلم افتاده را پیگیری می‌کنند تا چرخه تکمیل شود. در مواردی که راجع به یک مقصد اطلاعات کافی در دسترس نیست یا به آن توجه نمی‌شود، از اکیپ‌های محلی استفاده می‌کنیم. برای مثال ممکن است در یک استان اکیپی ۱۵ نفره داشته باشیم که سه یا چهار ماه مشغول به کار باشند. در برخی استان‌ها تعداد این نفرات کمتر است و در برخی دیگر بیشتر. به طور کلی تعداد افراد فعال استارتاپ کوچیتا به وضعیت و روند گردشگری هر منطقه، وسعت و تعدد کسب و کارها و… بستگی دارد.

شتاب دهنده گردشگری سی‌سو‌تک در استارتاپ کوچیتا سرمایه‌گذاری کرده یا اینکه کوچیتا خروجی این شتاب‌دهنده است؟

شتاب دهنده گردشگری سی‌سوتک یک سری رویدادهای مختلف در حوزه گردشگری برگزار می‌کرد. در یکی از این رویدادها ایده راه‌اندازی استارتاپ کوچیتا از مجموعه‌ای از ایده‌های مختلف شکل گرفت و تیمی شکل گرفت و به مرور هم گسترش پیدا کرد. بخش اعظم سرمایه‌گذاری را نیز خودِ شتابدهنده عهده‌دار شده است. درحقیقت شتاب‌دهنده سی‌سوتک در تمام مراحل از ایده و سرمایه و مشاوره از استارتاپ کوچیتا حمایت می‌کند.

در صنعت گردشگری ایران با وجود بسترها و ظرفیت‌های بالا، جای شتاب‌دهنده اختصاصی گردشگری مهم است. بسیاری از استارتاپ‌ها با اینکه ایده‌های خوبی دارند اما نه دسترسی به شتاب‌دهنده دارند و نه کسی سراغ آن‌ها می‌رود و اصلا نمی‌دانند سراغ چه کسانی باید بروند. باتوجه به تجربه‌ همکاری با سی‌سوتک، چقدر نقش شتاب‌دهنده را در رشد کسب و کارهای نوآور گردشگری موثر می‌دانید؟

من می‌توانم از افق یک استارتاپی که در یک شتاب‌دهنده به موضوع نگاه کنم. از دید من به عنوان مدیرعامل یک استارتاپ گردشگری، مرحله شتاب‌دهی برای استارتا‌پ‌ها ضروری است. منتها باید توجه داشت که در حوزه‌هایی مانند گردشگری شتاب‌دهنده‌هایی که دوره‌های بلندمدت‌تر دارند و فاز شتاب‌دهی‌شان آسان‌تر است موثرتر واقع می‌شوند.

حوزه گردشگری مثل یک هواپیمای کند است که دیر بلند می‌شود اما اگر به پرواز درآمد، قضیه متفاوت می‌شود. بسیار مهم است که استارتاپ‌ها در مسیر آرام بلند شدن صبوری کنند. بحث دیگر این است که حوزه گردشگری وابسته به تولید محتوا است. یک گروه سه نفره را درنظر بگیرید که یکی‌شان تورلیدر است، دیگری زبان‌بلد است و نفر سوم نیز به حمل و نقل و اسکان گردشگر و… وارد است. این‌ها را نمی‌توان به عنوان استارتاپ در نظر گرفت و با عینک مرسوم استارتاپی به آن‌ها نگاه کرد. چرا که ماهیتی متفاوت دارند. درواقع فقط محتوا دارند و لاغیر. بنابراین نیازمند حمایت‌های بیشتری هستند.

اگر شما یک استارتاپ تاکسی آنلاین داشته باشید، یک سری چیزها در ذات کسب و کارتان است. اینکه با یک سری شاخص‌ها شما را می‌سنجند و برای اجرای ایده‌ها نیز امکانات فنی را در نظر می‌گیرند. در گردشگری چنین مسائلی مطرح نیست. درست است که در بحث استارتاپ‌ها صحبت از مقیاس و اندازه (اسکیل) می‌شود که این هم مربوط به زیرساخت است. در فضای گردشگری، اما مسئله فراتر از این‌هاست.

شاید تصور شود که چون گردشگری ماهیت اسکیل‌پذیری ندارد، پس استارتاپ‌پذیر هم نیست. این فرضیه‌ای اشتباه است. اگر شما بتوانید دو مسافر در ماه را به ۳۰ مسافر افزایش دهید، اسکیل خوبی برای شروع بیزنسی مبتنی بر گردشگری رقم زده‌اید. باز هم تاکید می‌کنم اساسا کار استارتاپ‌های گردشگری مبتنی بر محتوا است. به همین دلیل نگرش شتاب‌دهنده‌ها باید رویکردی متفاوت نسبت به کسب و کارهای نوپای گردشگری داشته باشند. جنس حمایتی که باید از استارتاپ‌های گردشگری شود، صبوری است و ورود به بازار آن نیز کمی سخت‌تر است. بنابراین باید صبوری پیشه کرد.

برای نمونه در حوزه صنایع دستی، یکی از شیوه‌های مرسوم کارآفرینی این است که افراد پلتفرمی برای فروش محصولات صنایع دستی طراحی می‌کنند. خیلی راحت می‌توان گفت در این حوزه که دیجیکالا و سایر فروشگاه‌های آنلاین وجود دارند، پس چه خلاقیتی به خرج داده‌اند؟ بخشی از کسانی که در حوزه گردشگری فعالند، کسانی هستند که طراحی محصول می‌کنند. این‌ها همان‌هایی هستند در این چرخه فراموش می‌شوند. چرا که در آن قالب نمی‌گنجد. جنس‌ و بازارشان فرق دارد. ابتدا باید تولید محصول کنند و بعد به مارکت محصول فکر کنند. چنین روندی درباره ما در استارتاپ کوچیتا نیز صدق می‌کند.

ما باید ابتدا تولید محتوا کنیم و کسب و کارها را جمع کنیم و با آن‌ها آشنا شویم، داده‌هایمان را زیاد کنیم و بعد وارد بازار شویم. زمانی هم که می‌خواهیم وارد بازار شویم، به یک سری شاخه‌ها مثل حمل و نقل و اقامت و… نیاز داریم که هر کدام نیز ملزوماتی دارند. موضوع این است که با یک استارتاپ کوچک نمی‌توان آن ملزومات را فراهم کرد. چرا که در مراحل مختلف آن گیر می‌کند و دچار مشکل می‌شود. در این صورت بازار چنین استارتاپی نیز تبدیل به بازار قیمت می‌شود. روشن است که قیمت یک استارتاپ کوچک کجا و قیمت کسب و کاری بالغ و رشدیافته مثل «علی‌بابا» کجا. زمین تا آسمان با یکدیگر فرق دارند. حتی اگر فرض کنیم رقابت منصفانه و جوانمردانه است و انحصارگرایی در آن وجود ندارد، باز هم استارتاپ‌های کوچک عقب‌تر هستند. یعنی در همان شروع می‌مانند.

در این صورت یک استارتاپ نوپای حوزه گردشگری برای ورود به بازار چه کاری باید انجام دهد؟

دو راه بیشتر نیست. این استارتاپ یا باید واقعیت‌ها را بپذیرد و وارد رقابت شود که از همان ابتدا مشخص است بازنده می‌شود؛ یا اینکه مستقیم و علنی اعلام کند که چیست و به مرور و با این امید که روزی این چرخه آرام‌تر شود، برگ‌های برنده خود را نشان دهد. برگ‌های برنده چیزی است که شاید یک شتاب‌دهنده فین‌تک نداند چه چیزهایی هستند، اما استارتاپ‌های گردشگری به آن نیاز دارند. از آن طرف نیز نمی‌توان از فناوری غافل شد.

برای مثال یکی از اشکال صنعت توریسم، گردشگری مجازی است. بنابراین نمی‌توان بی‌خیال فناوری شد و فقط بر محتوا تاکید کرد. چرا که در این صورت سنتی می‌مانید. بنابراین باید در بخش فناوری نیز پیشرفت کرد و هم ابعاد فنی و محتوایی را دنبال کرد. این فرآیندی سخت است و به ویژه به نتیجه رساندن آن زمان‌بر است.

محتوای تولیدی چگونه باید باشد و چقدر در موفقیت استارتاپ‌های گردشگری اثرگذار است؟ در استارتاپ کوچیتا محتوا را به صورت مولتی مدیا است عرضه می‌کنید. این نوع تولید محتوا که صرفا مبتنی بر عکس و متن نیست، چقدر در رشد استارتاپ و رسیدن به نقطه مطلوب اثرگذار است؟

در حوزه گردشگری صددرصد. چون ابتدا متن است و بعد نوبت به عکس می‌رسد و بعد از آن به ویدئو. ویدئو باید در دسترس باشد که مخاطب به خوبی مسئله را ببینند. به خصوص در مواقعی که قرار است مقصدی جدید را تعریف کنید. چرا که مقاصد جدید ممکن است همان مزیت رقابتی یک استارتاپ گردشگری باشد.

یک استارتاپ‌ گردشگری برای تولید محتوا و دست‌یابی به موفقیت باید عملیات میدانی را در دستور کار قرار دهد که برخی اوقات سخت است و برخی مواقع نیز آسان. ما در استارتاپ کوچیتا ترکیبی از این‌ها را داریم و در بسیاری از موارد نیز شتاب‌دهنده به ما کمک کرده که محتوای مناسب تولید کنیم و به اهدافمان دست یابیم. برخی از محتواها را خودمان درست کرده‌ایم و برخی را نیز کسب و کارها تولید کرده‌اند. ایجاد ارتباط را مدیون شتاب‌دهنده هستیم. چرا که شتاب‌دهنده شرکایی دارد که در این راه به ما کمک می‌کنند.

رابطه‌تان با ارائه‌دهندگان خدمات گردشگری است؟ شما می‌خواهید تجربه ناب را به کاربر بدهید و از آن طرف نیز ارائه‌دهندگان خدمت باید چرخ کسب و کارشان بچرخد.

ما درباره اینکه چه نوع رابطه مالی با ارائه‌دهندگان داشته باشیم، بحث‌های طولانی و مفصلی را انجام دادیم. ولی در مجموع در استارتاپ کوچیتا به ارائه دهندگان خدمات نیز مثل کاربران نگاه می‌کنیم. یعنی می‌گوییم دادن امکان رزرو آنلاین جالب نیست. چرا که اغلب کسب و کارها همین کار را انجام می‌دهند و درنهایت نیز با بمبارانی از اپلیکشن‌ها روبرو می‌شوند که هیچ ربطی به یکدیگر ندارند و کمکی هم به یکدیگر نمی‌کنند. یعنی هر کدام می‌خواهند راه خودشان را بروند.

فرض کنید الان یک مسافر برای فلان هتل یا اقامتگاه پیدا می‌شود و ظرفیت یکی از اتاق‌های آن پر می‌شود. در حالت معمول باید به دیگر پلتفرم‌هایی که با آن هتل یا اقامتگاه قرارداد دارند، اطلاع داده شود که آن اتاق به خصوص پر شده و دیگر قابلیت رزرو ندارد. منظورم این است که کسب و کارها و اپلیکشن‌هایی که با ارائه‌دهندگان خدمات ارتباط دارند، باید با یکدیگر نیز ارتباط داشته باشند و اطلاعات را دریافت کنند و به اشتراک بگذارند. هرچند می‌دانیم فرآیند کمی سخت و پیچیده است،

شاید تصور شود که چون گردشگری ماهیت اسکیل‌پذیری ندارد، پس استارتاپ‌پذیر هم نیست. این فرضیه‌ای اشتباه است. اگر شما بتوانید دو مسافر در ماه را به ۳۰ مسافر افزایش دهید، اسکیل خوبی برای شروع بیزنسی مبتنی بر گردشگری رقم زده‌اید. اساسا کار استارتاپ‌های گردشگری مبتنی بر محتوا است. به همین دلیل نگرش شتاب‌دهنده‌ها باید رویکردی متفاوت نسبت به کسب و کارهای نوپای گردشگری داشته باشند

به دنبال طراحی راه‌حلی هستیم که این مسئله را به نوعی حل کنیم که به زودی نیز از آن رونمایی خواهیم کرد. هدف این است که سختی کار را برای کسب و کارها و ارائه‌دهندگان خدمت کم کنیم و به نوعی هم به آن‌ها خدمت ارائه دهیم. چون ارائه دهندگان نیز با حوزه ناآشنا هستند و خواهان دریافت خدمت جدید هستند.

در یک دو سال اخیر که استارتاپ کوچیتا وارد بازار گردشگری شده و گردشگران و کسب و کارهای محلی را به یکدیگر وصل می‌کند، آیا در رونق آن‌ها نیز موثر عمل کرده است؟

بزرگ‌ترین تاثیری که کوچیتا برای کسب و کارهای محلی دارد این است که محتوای آن‌ها را برای تبلیغ به نمایش می‌گذارد. یعنی اگر هیچ کاری نتوانیم برای آن‌ها انجام دهیم و بحث اقتصادی خودمان را نیز کنار بگذاریم، همین تبلیغ است. چون می‌دانیم که شماره آن‌ها در جایی ثبت شده و نظرات مردم نیز درباره آن‌ها در دسترس است.

بازدهی‌ استارتاپ کوچیتا الان چطور بوده است. آیا در کوتاه‌مدت به اهداف اولیه‌تان دست یافته‌اید؟

فکر می‌کنم استارتاپ کوچیتا در این مدت عملکرد مثبتی داشته و این موضوع نیز متاثر از حمایت‌هایی است که شتاب‌دهنده به استارتاپ‌ زیرمجموعه خود داده است. به نظر خودم ما واقعا موفق بودیم و در آینده بهتر هم خواهیم شد.

برنامه‌های استارتاپ کوچیتا برای آینده چیست؟

هدف‌گذاری ما این است که سال آینده بخش زیادی از کسب و کارهای محلی در حوزه گردشگری را زیرپوشش خودمان بگیریم و به تدریج نیز بتوانیم آن مثلثی را که توضیح دادم کامل‌تر کنیم. تمام تلاش ما این است که مردم در سایت ما احساس راحتی کنند.

اگر تا به حال برای دریافت گذرنامه یا تمدید روادید اقدام کرده باشید، به خوبی می‌دانید که روند کار نه ساده است و نه سریع. تفاوتی هم ندارد در کدام کشور زندگی می‌کنید و قصد دارید به کدام مقصد سفر کنید و روادید آنجا را بگیرید. در هر کشوری به طور معمول از سه تا هشت هفته و حتی بیشتر فرآیندهای اداری دریافت روادید طول می‌کشد و در این مدت هم دفاتر امور کنسولی وزارت‌خانه‌های امور خارجه و برخی نهادها و ارگان‌های امنیتی و اطلاعاتی، باید اطلاعات و داده‌ها را بررسی و صلاحیت‌ متقاضیان را تایید کنند. این مدت زمان تنها در صورتی است که اسناد و مدارک متقاضیان کامل و بدون اشکال باشند و در مهلت مقرر نیز پیگیری‌های لازم را انجام دهند. حال اگر کسی بخواهد برای مقاصدی خاص ویزای توریستی یا تجاری بگیرد، یا در موقعیتی مثل حالا که مرزها به روی گردشگران بسته است، بیش از این‌ها باید صبر کرد. برای کسانی که در صنعت گردشگری یا تجارت فعالند و عادت دارند به صورت برنامه‌ریزی شده سفر کنند یا در موقعیتی قرار می‌گیرند که به ناچار باید برنامه‌هایشان را جلوتر بیندازند، دست‌یابی به روادید سفر، اهمیتی حیاتی دارد. در این صورت چه باید کرد؟ یکی از راه‌ها این است که سراغ شرکت‌های تخصصی این کار رفت. شرکت تسهیلگر روادید سفر ItEasy که در زمینه صدور گذرنامه و خدمات سریع روادید فعالیت می‌کند، یکی از قدیمی‌ترین‌های صنعت روادید سفر است.

ItEasy فرآیند صدور گذرنامه و ویزا را تسهیل می‌کند

ItEasy Passport & Visa که به ItsEasy هم شناخته می‌شود، یک شرکت تسهیلگر صدور روادید سفر است که در زمینه خدمات گذرنامه و ویزای مسافرتی ایالات متحده فعالیت می‌کند و فرآیند صدور و تحویل پاسپورت یا ویزا را از چند روز تا چند هفته کوتاه‌تر می‌کند و اگر در این مسیر هم مشکلی ایجاد شود، به‌سرعت موانع را برطرف می‌سازند. این شرکت را دیوید الوادیش در سال ۱۹۷۶ بنیان نهاده و تاکنون نیز به بیش از دو میلیون‌ نفر برای دریافت سریع روادید سفر کمک کرده است.

الوادیش ایده راه‌اندازی ItEasy را از شرکت‌هایی گرفت که خدمات سریع دریافت پلاک و برچسپ‌های پلاک خودرو را در ایالات متحده انجام می‌دادند. در آمریکا هنگام خرید خودرو، نمایندگی‌ها از خریداران بابت مالیات، برچسب‌ها و عنوان پلاک هزینه می‌گیرند. به همین دلیل شرکت‌های شخص ثالثی به وجود آمده‌اند که این وظیفه را به نمایندگی از خریدار در ازای پرداخت هزینه‌ای اندک انجام می‌دهند.

صفحه اول وب‌سایت ItEasy
روش ثبت درخواست در وب‌سایت ItEasy بسیار ساده است

مارک هریس، معاون اجرایی شرکت ItEasy  درباره راه‌اندازی این کسب و کار می‌گوید: «پدر دیوید یکی از بزرگترین شرکت‌های دریافت پلاک خودرو را در آمریکا اداره می‌کرد. یک روز یکی از سرپرستان نمایندگی‌ها که به گذرنامه احتیاج داشت، از الوادیش که در آن زمان برای پدرش کار می‌کرد خواست که به مرکز شهر نیویورک برود و همانطور که برای دریافت برچسب پلاک درخواست می‌داد، اسناد صدور گذرنامه را به دفتر امور کنسولی وزارت خارجه تحویل دهد.»

این درخواست و اجابت آن از سوی دیوید، جرقه یکی از بزرگ‌ترین صنایع را به نام صنعت صدور روادید سفر بود. هریس می‌گوید: «دیوید کاری که از او خواسته بودند را انجام داد و بعد تحت تعلیم پدر خود به‌تدریج بخش تسهیل صدور گذرنامه و ویزا را راه انداخت و به زودی هم شرکت خود به نام ItEasy Passport & Visa را ساخت.»

شرکت ItEasy شهر نیویورک را خانه خود می‌داند اما دفاتری هم در شهرهای بوستون، واشنگتن، لس‌آنجلس، ناحیه کلمبیا، هیوستون و دنور دارد و چندین مرکز پردازش هم در شهرهای مهم سراسر ایالات متحده راه‌اندازی کرده است. ItEasy در تامین گذرنامه‌های سریع ایالات متحده و ویزای تجاری و توریستی برای شهروندان ایالات متحده یا شهروندان غیرآمریکایی مقیم این کشور تخصص دارد.

خدمات گذرنامه و ویزای این شرکت تسهیلگر روادید سفر در برخی موارد در کمتر از ۶ ساعت انجام می‌شود. این شرکت همچنین دارای تیم‌های حرفه‌ای از متخصصان در زمینه مسائل کنسولی و قوانین و مقررات مهاجرت است و برای گذرنامه اضطراری یا خدمات ویزای سریع نیز به صورت ۲۴ ساعته و در هفت روز هفته خدمات لازم را عرضه می‌کند. وب‌سایت ItEasy تغییرات در قوانین و مقررات و دستورالعمل‌ها را به صورت دائم به‌روزرسانی می‌کند و از نظر امنیت دیجیتال نیز دارای بالاترین استانداردها و تاییدیه‌ها است.


مطلب پیشنهادی: گذرنامه دیجیتال در صنعت سفر فراگیر می‌شود


براساس توضیحاتی که هریس می‌دهد شرکت ItsEasy Passport & Visa نماینده ثبت شده در وزارت امور خارجه آمریکا است: «ما به عنوان نماینده متقاضیان با دولت آمریکا وارد تعامل می‌شویم و درخواست‌ صدور روادید را پیگیری می‌کنیم. اگر مشکلی بر سر راه پدیدار شود، از طرف موکلانمان وارد مذاکره می‌شویم و مسیر را هموار می‌کنیم. درست شبیه به یک حسابدار مالیاتی ما نیز به پیشرفت فرآیندهای صدور روادید یاری می‌رسانیم. در ItsEasy Passport & Visa برنامه‌های متقاضیان را از پیش بررسی می‌کنیم تا از صحت آنها اطمینان حاصل یابیم و در هنگام تسلیم درخواست‌ها به مراکز و نهادهای دولتی، این حس را به موکلانمان می‌دهیم که متخصصانی در کنار خود دارند.»

ItsEasy Passport & Visa چگونه کار می‌کند؟

شرکت تسهیلگر روادید سفر ItsEasy در حقیقت فرآیند صدور گذرنامه و ویزا را تا حد ممکن برای کسانی که از خدمات آن استفاده می‌کنند ساده می‌کند. تسهیل روادید سفر شامل سه مرحله سفارش‌گذاری، ارسال اسناد و دریافت گذرنامه یا میزای درخواستی است.

برای شروع، متقاضی به وب‌سایت ItEasy مراجعه و از بین گزینه‌های ویزا و گذرنامه یا هر دو، یکی را انتخاب می‌کند. در مرحله بعد جزئیات دیگری مانند ملیت، محل اقامت، مقصد و هدف سفر نیز باید وارد شود. سپس متقاضی به صفحه‌ای هدایت می‌شود که شامل توضیحاتی درباره قوانین و مقررات صدور روادید و برخی توضیحات و پیش‌شرط‌هاست که باید با آن‌ها موافقت کند. این توضیحات همچنین شامل مروری بر روند کار و راهنمایی در زمینه نحوه اسناد و مدارک لازم برای دریافت سریع گذرنامه یا ویزا است. در ادامه متقاضی موظف است از طریق برنامه زمان‌بندی سفر یا ابزار رزرو آنلاین یا نامه یک ناظر سطح بالا- که به صورت آنلاین در وب‌سایت بارگزاری می‌شود- ثابت کند که قصد جدی دارد در کمتر از سه هفته به مسافرت برود.

ثبت سفارش به طور معمول بیش از چند دقیقه طول نمی‌کشد. متقاضی اطلاعات تماس و کارت اعتباری معتبر خود را وارد می‌کند و سفارش خود را بصورت آنلاین از طریق یک فرآیند تسویه حساب ساده انجام می‌دهد. پس از آن ItEasy صورت‌حسابی آنلاین که براساس سیستم‌های پردازش ابری FedEx عمل می‌کند، در اختیار متقاضی قرار می‌دهد تا اسناد مورد نیاز را ارسال کنند. وقتی تیم ItEasy اطلاعات لازم را دریافت کرد، تمام موارد را بررسی می‌کنند تا از صحت آن اطمینان حاصل کنند.

معاون اجرایی ItsEasy Passport & Visa ItEasy می‌گوید این مراحل به هیچ‌وجه در مقایسه با حالتی که افراد باید خودشان به سازمان‌های دولتی برای صدور روادید مراجعه کنند، زمان‌بر نیست و به راحتی نیز قابل انجام است. او اضافه می‌کند: «ما در شرکت تسهیلگر روادید سفر ItEasy از طریق ایمیل، گفت‌وگوی آنلاین یا به صورت تماس تلفنی از متقاضیان پشتیبانی می‌کنیم. برای ما تفاوتی نمی‌کند آیا متقاضی در گذشته گذرنامه یا ویزا گرفته باشد یا نه، یا گذرنامه‌اش را گم کرده باشد یا تازه فهمیده که روادید او منقضی شده است. در هر صورت ما حضور داریم و متقاضیان را در جریان فرآیندها قرار دهیم. هدف ما این است که اطمینان حاصل کنیم به محض اینکه درخواست به سازمان‌های دولتی برسد، تأخیرهای پردازش پیش‌بینی‌نشده به حداقل برسد.»

مطابق توضیحاتی که در وب‌سایت ItEasy آمده، اعضای تیم‌های ارزیابی و کارشناسی این شرکت می‌کوشند، درگیر کردن متقاضی در فرآیندهای اداری صدور روادید به حداقل ممکن برسد. در ۶۰ تا ۷۰ درصد مواقع نیز همه‌چیز خوب پیش می‌رود و طبق برنامه زمان‌بندی روادید سفر صادر می‌شود. با این حال آنطور که هریس تاکید می‌کند آن‌ها در ۳۰ تا ۴۰ درصد مواقع نیز ناچار به ارتباط گرفتن با متقاضیان هستند. او در این باره می‌گوید: «گاهی اوقات متقاضیان فرم‌ها را به درستی تکمیل نمی‌کنند یا امضاهایشان تطبیق ندارد. گاهی اوقات هم کیفیت عکس‌ها مناسب و قابل قبول نیست. این‌ها اغلب چیز کمی است اما ما سعی می‌کنیم قبل از اینکه درخواست را به کنسولگری‌ها، سفارت‌ها یا وزارت امور خارجه تحویل دهیم، کاستی‌ها را برطرف کنیم.»

هزینه خدمات تسهیلگری روادید ItEasy

شرکت ItsEasy Passport & Visa به عنوان یک شرکت تسهیلگر صدور روادید در ایالات متحده، قرار ملاقات‌ها را با وزارت امور خارجه و همچنین با کارکنان کنسولگری‌ها و سفارتخانه‌های خارجی ترتیب می‌دهد. این شرکت روزانه در چندین نوبت برنامه‌های تحویل مدارک نمایندگی‌های دیپلماتیک را بررسی می‌کند و به محض آماده شدن گذرنامه یا ویزا، در گام اول مدارک را از نظر صحت و درستی اطلاعات کنترل می‌کند و سپس از طریق FedEx به دست مشتری‌ها می‌رساند.

هزینه خدمات ItEasy بسته به زمان پردازش و نوع خدمات درخواستی متفاوت است. برای نمونه در صدور گذرنامه ۱۰روزه، متقاضیان باید کارمزدی ۸۹ دلاری (به‌اضافه هزینه ۱۷۰ دلاری وزارت امور خارجه) پرداخت کنند. اگر کسی به گذرنامه خود در مدت زمان کمتری نیاز داشته باشد، بین ۱۲۹ تا ۲۶۹ دلار باید به عنوان حق‌العمل و کارمزد به ItsEasy Passport & Visa بپردازد.

هریس وضعیت صنعت تسهیلگردی روادید سفر در آمریکا را در یک دهه گذشته «ناآرام و نامتوازن» اما رو به رشد توصیف می‌کند. ریشه اصلی این فراز و فرودها تغییرات در قوانین و مقررات مهاجرتی و روابط سیاسی کشورها است. برای مثال در برنامه «ابتکار سفر در نیمکره غربی» که سال ۲۰۰۷ آغاز شد از شهروندان ایالات متحده می‌خواست برای سفر به کانادا، مکزیک و کارائیب گذرنامه دریافت کنند.

معاون اجرایی ItsEasy می‌گوید: «این برنامه منجر به افزایش چشمگیر تقاضای گذرنامه شد و میانگین درخواست‌ها از ۵ میلیون به ۱۸ میلیون گذرنامه رسید. این دوره طلایی کسب و کار ما بود اما در حال حاضر به دلیل شیوع ویروس کرونا، این آمار و ارقام کاهش یافته است. هدف‌گذاری سالانه ItsEasy دست‌یابی به رکورد سالانه ۱۰۰ هزار گذرنامه یا ویزا است.»

بر اساس آخرین آمارهای سازمان جهانی گردشگری کاهش چشمگیر سفرهای بین‌المللی منجر به زیانی معادل ۱/۳ تریلیون دلار در حوزه صادرات صنعت گردشگری شده است. این رقم علاوه بر اینکه از تمام برآوردهای دوره‌ای پیشین بیشتر است، در مقایسه با ضرر و زیان‌های بحران سال ۲۰۰۸ اقتصادی جهان بر صنعت گردشگری ۱۱ برابر بیشتر است.

کاهش ۷۴ درصدی مسافران در صنعت گردشگری

بخش‌های مختلف صنعت گردشگری امیدوارانه به واکسیناسیون سراسری کرونا می‌نگرند. اگرچه بیش از یک سال از همه‌گیری بیماری کووید ۱۹ می‌گذرد و در این مدت کشورهای مختلف سعی کرده‌اند تدابیری را برای رونق گردشگری داخلی و مسافرت‌های ایمن و بهداشتی اجرایی کنند، کارشناسان اذعان دارند درآمدزایی سبک‌های جدید گردشگری که عمدتا متکی به سفر در چارچوب مرزهای داخلی است، قابل مقایسه با گردشگری بین‌المللی نیست. در ماه‌های گذشته آمارهای دوره‌ای مختلفی همزمان با اجرای چندین و چندباره سیاست‌های قرنطینه‌ و بسته شدن مرزها به روی گردشگران، منتشر شده است.

پیش بینی سالانه درباره زمان بهبود وضعیت گردشگری
فعالان گردشگری نسبت به آینده این صنعت در سال‌های آتی امیدوارترند

با این حال برآوردهای جدید حاکی از آن است که صنعت گردشگری فاصله‌ای بیش از آنچه که در گذشته تصور می‌شود برای سازگاری با عصر بعد از کرونا دارد. مراجع و نهادهای بین‌المللی سنجش و محاسبه اثرات اقتصادی کرونا بر زنجیره تامین و ارائه خدمات در صنعت گردشگری آشکارا از تغییرات رخ داده در ویروس کرونا و احتمال جهش‌های خطرناک در ویروس که کارایی واکسن‌ها را کاهش می‌دهد، ابراز نگرانی می‌کنند و می‌گویند تداوم وضعیت کنونی که بی‌شباهت به روند یک سال گذشته نیست، صنعت گردشگری بین‌المللی را با مخاطرات بیشتری روبرو می‌کند. آنچه سازمان جهانی گردشگری در آخرین گزارش خود بر آن تاکید کرده، ناموفق بودن طرح‌های جایگزین گردشگری مانند تشویق سفرهای داخلی و سبک‌های جدید‌ است.


مطلب پیشنهادی: فرمولاسیون جدید رقابت در گردشگری


سازمان جهانی گردشگری در ارزیابی یک ساله صنعت توریسم و وضعیت فعلی بازار با تجزیه و تحلیل داده‌های بازارهای منطقه‌ای گزارش کرده، توریسم جهانی بدترین سال خود را در ۲۰۲۰ پشت سر گذاشته است. سالی که بر اساس آمارها تعداد مسافران بین‌المللی بیش از ۷۴ درصد کاهش یافته است. در این سال مقاصد گردشگری شاهد کاهش یک میلیارد نفری مسافران نسبت به سال گذشته بودند که نتیجه کاهش تقاضا برای سفر و نیز اعمال محدودیت های گسترده برای جلوگیری از شیوع کوید ۱۹ بوده است. این رقم اختلاف زیادی با اثرات بحران اقتصاد جهانی بر صنعت گردشگری در سال ۲۰۰۸ دارد که در آن تعداد مسافران بین‌المللی حدود ۴ درصد کاهش یافت.

بحران سال ۲۰۲۰ حدود ۱۰۰ تا ۱۲۰ میلیون شغل در زمینه گردشگری را در خطر حذف دائمی قرار داده است. اغلب کسانی که نسبت به از دست دادن مشاغل خود احساس خطر می‌کنند، کسب و کارهای اقتصادی کوچک یا متوسط حوزه گردشگری هستند. نگرانی‌ها درباره گسترش مجدد بیماری کووید ۱۹ در جهان نیز در گزارش سازمان جهانی گردشگری انعکاس یافته است. بسیاری از کشورها دوباره به مقرارات و محدودیت های سنگین رفت و آمد و سفر روی آورده‌اند و تست‌های اجباری، قرنطینه و در برخی موارد بستن کامل مرزها را سخت‌گیرانه‌تر از گذشته اجرا می‌کنند.

سازمان جهانی گردشگری می‌گوید این محدودیت‌ها شرایط را برای فعالان حوزه گردشگری دشوارتر می‌کند. این سازمان می‌گوید تنها با واکسیناسیون جهانی سریع و همگانی می‌توان به بازگشت اعتماد به سفر و ساده‌تر کردن شرایط برای گردشگران و فعالان این حوزه در سال ۲۰۲۱ امیدوار بود. در همین رابطه رئیس سازمان جهانی گردشگری در بیانیه‌ای اعلام کرد: «تلاش‌های بسیاری برای ایمن‌سازی مسافرت‌ها به عمل آمده اما ما کاملا آگاهیم که این بحران عمیق‌تر از این‌‌ها است. هماهنگی‌ها و همکاری‌ها و الکترونیکی کردن  اقدامات لازم برای پیشگیری از گسترش ویروس کرونا در حوزه مسائل مرتبط با گردشگری مانند تست‌ها، پیگیری مسافران و تاییدیه‌های واکسیناسیون، مهمترین اقدامات برای افزایش ایمنی سفرها به محض بهتر شدن شرایط است.»

نمودار اثرات همه گیری ویروس کرونا بر صنعت گردشگری
منطقه آسیا- اقیانوسیه بیشترین خسارت‌ها را از همه‌گیری ویروس کرونا متحمل شده است

آخرین ارزیابی‌های سازمان جهانی گردشگری که برپایه نظرسنجی از فعالان صنعت گردشگری است، طیف مختلفی از پیش‌بینی‌ها برای این صنعت در سال جاری را بیان کرده داده است. حدود ۴۵ درصد نظرسنجی پاسخ‌گویان گفته‌اند وضعیت سال ۲۰۲۱ گردشگری از آنچه در سال ۲۰۲۰ تجربه شد، بهتر خواهد بود؛ ۲۵ درصد پاسخگویان معتقدند که سال ۲۰۲۱ مشابه سال ۲۰۲۰ خواهد بود؛ و در همین حال ۳۰ درصد مشارکت‌کنندگان در نظرسنجی انتظار دارند در سال ۲۰۲۱ شرایط حتی از ۱۲ ماه گذشته نیز بدتر باشد.

احیای صنعت توریسم چقدر طول می‌کشد؟

پیش‌ینی‌ها برای بازگشت این صنعت به شرایط سابق در کوتاه‌مدت با توجه به تغییرات یکی دو ماه گذشته که با افزایش میزان ابتلا و مرگ و میر ناشی از بیماری چندان خوشایند نیست. اکتبر سال گذشته بیش از ۷۹ درصد فعالان صنعت گردشگری پیش‌بینی می‌کردند در ۲۰۲۱ شرایط به حالت عادی بازمی‌گردد، اما اکنون و در آخرین نظرسنجی، بیش از ۵۰ درصد پاسخگویان گفته‌اند بازگشت شرایط به حالت عادی تا پیش از سال ۲۰۲۲ غیرممکن است.

۴۳ درصد متخصصان صنعت گردشگری بازگشت کامل به شرایط پیش از همه‌گیری را به سال ۲۰۲۳ موکول کرده‌اند و ۱۹ درصد حتی از این هم فراتر رفته و پیشبینی‌شان برای احیای کامل گردشگری را تا سال ۲۰۲۴ به تعویق انداخته‌اند. در مجموع سازمان جهانی گردشگری بازه‌ای بین ۲/۵ تا ۴ سال را برای احیای گردشگری بین‌المللی در نظر گرفته است.

از بین مناطق مختلف دنیا، آسیا و اقیانوسیه با کاهش ۸۴ درصدی گردشگران بیش از سایر مناطق از شرایط پیش‌آمده برای گردشگری ضرر دیده‌اند که این تا حد زیادی به دلیل شیوع بیشتر ویروس و اقدامات پیشگیرانه و محدودیت‌های مرتبط با همه‌گیری در کشورهای این منطقه بوده است. منطقه آسیا و اقیانوسیه در مجموع با کاهش ۳۰۰ میلیون نفری گردشگر بین‌المللی بیش از هر منطقه‌ دیگری گردشگر ورودی در سال ۲۰۲۰ از دست داده است. پس از آن، خاورمیانه و افریقا با ۷۵ درصد کاهش دومین منطقه‌ای است که در حوزه گردشگری متحمل بیشترین ضرر و زیان شده‌اند.

برآوردها درباره زمان احیای صنعت گردشگری
حدود نیمی از فعالان گردشگری معتقدند امسال امیدوار به تغییر وضعیت صنعت گردشگری نیستند

کاهش گردشگران ورودی در اروپا ۷۰ درصد گزارش شده است. علت اصلی کمتر بودن میزان افت گردشگران ورودی در این منطقه به سیاست‌های تشویقی کشورهای اروپایی در تابستان سال گذشته برمی‌گردد که در بازه کوتاهی و به‌صورت موقت مرزهای خود را به روی گردشگران باز کردند. اما این منطقه با توجه به اینکه در مجموع بیش از سایر مناطق گردشگرپذیر بود، از نظر کمی بیشترین تعداد گردشگر یعنی ۵۰۰ میلیون مسافر ورودی را نسبت به سال ۲۰۱۹ از دست داده است. و در نهایت امریکا با مجموع ۶۹ درصد کاهش سال ۲۰۲۰ را با وضعیت بهتری نسبت به سایر مناطق پشت سر گذاشت.

این آمار و ارقام نمایی کلی صنعت گردشگری در سال ۲۰۲۰ است. صنعتی که گفته می‌شود بیشتر از هر حوزه دیگری تحلیل رفته و تاب‌آوری به پایین‌ترین درجه ممکن است. با وجود این، تحلیل UNWTO این است که نباید وضعیت صنعت گردشگری را یک‌سره تیره و تار دانست. این نهاد بین‌المللی در گزارش خود پیش‌بینی می‌کند تا زمان بازگشت شرایط به دوران پیش از همه‌گیری، تقاضا برای گردشگری در مقاصدی که محور اصلی آنها فعالیت‌ها در فضای باز است و همینطور گردشگری داخلی و نیز سفرهای آهسته ( slow travel) افزایش یابد.

آخرین خبرها

آگرد در شبکه های اجتماعی

ما را در شبکه های اجتماعی دنبال کنید

تبلیغات

خبرنامه

برای اشتراک رایگان خبرنامه آگردایمیل خود را وارد کنید: