نشست کمیسیون گردشگری اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و گردشگری تهران با حضور فعالان و صاحبان اکوسیستم استارتاپی کشور برگزار شد. دستور کار اصلی این نشست که به صورت آنلاین برگزار شد، نقد و ارزیابی شیوه نامه ساماندهی کسب و کارهای گردشگری در فضای مجازی بود. این شیوه نامه ۱۲ ماده‌ای دی‌ماه سال گذشته به سازمان‌های میراث فرهنگی برای اجرا ابلاغ شده و محور آن اعطای مجوز به استارتاپ‌ها، شرکت‌های دانش‌بنیان، شتابدهنده‌ها، مراکز گردشگری خلاق و… است که می‌خواهند در فضای مجازی فعالیت کنند. در نشست کمیسیون گردشگری اعضای کمیسیون درباره نقاط ضعف و قوت این شیوه نامه همفکری و گفت‌و‌گو کردند و پیشنهادهای ضروری در جهت اصلاح شیوه‌نامه و انعکاس آن به وزارت میراث فرهنگی ارائه کردند.

تهدیدهای سه‌گانه شیوه نامه علیه اکوسیستم نوآور

دبیر کمیسیون گردشگری اتاق بازرگانی تهران در این نشست با بیان اینکه شیوه نامه ساماندهی کسب و کارهای گردشگری در فضای مجازی، متر و معیار و سنجه‌‌ فعالیت استارتاپ‌های گردشگری و نحو نظارت وزارت میراث فرهنگی را بر آن‌ها مشخص می‌کند، اظهار کرد: «فعالان استارتاپی و کسب و کارهای نوین گردشگری مدت‌هاست این مطالبه را دارند که شیوه نامه و دستورالعمل اختصاصی برای آن‌ها تدوین شود. به نظر می‌رسد وزارت میراث فرهنگی به این نتیجه رسیده که با مجوزها و قوانینی که سایر کسب و کارهای حوزه گردشگری را رصد و نظارت می‌کند، استارتاپ‌ها را ارزیابی نکند.»

رضا جمیلی شیوه نامه ساماندهی کسب و کارهای گردشگری در فضای مجازی را گامی مثبت اما ابتدایی توصیف کرد و اظهار کرد: «صنعت گردشگری در ایران رو به رشد است و وزارت میراث فرهنگی و حوزه رگولاتوری باید فضا را برای کسب و کارهای گردشگری نوآور هموار کنند.» وی با تاکید بر ضرورت آسیب‌شناسی دقیق دستورالعمل‌های مربوط به اکوسیستم نوپای گردشگری و تعامل در جهت بهبود و اصلاح آن‌ها، یکی از بزرگترین ضعف‌های شیوه نامه جدید را ماده ۵ آن دانست و گفت: «در بخش مدارک لازم برای صدور گواهی‌نامه تخصصی فعالیت در فضای مجازی، استارتاپ‌ها باید ۵۰ میلیون سپرده را به صورت نقدی پرداخت کنند و تهدنامه محضری بدهند. این رقم برای کسب و کارهای نوپای گردشگری سنگین است و فشار زیادی به آن‌ها وارد می‌کند.»

جمیلی با بیان اینکه ادبیات شیوه نامه غیراستارتاپی است و با فهم استارتاپی نوشته نشده، الزام استارتاپ‌ها و شتابدهنده‌ها به ارائه تصویر سند مالکیت یا اجاره نامه رسمی دفتر کار یا اقامتگاه قانونی را یکی دیگر از ضعف‌های درباره شیوه نامه برشمرد و گفت: «بسیاری از استارتاپ‌ها در مراکز و فضاهای کار اشتراکی یا منازل مسکونی مشغول به کار هستند و اعضای آن‌ها نیز به صورت دورکار یا به صورت تک نفره کار می‌کنند طبیعی است نباید از چنین کسب و کارهایی اجاره نامه طلب کرد و اصرار بر آن نیز دردسرهای زیادی ایجاد می‌کند.»


مطلب پیشنهادی: ساماندهی کسب و کارهای گردشگری زیر ذره‌بین


جمیلی، ماده ۱۲ را یکی دیگر از موارد چالش‌برانگیز شیوه نامه دانست که کلیت شیوه نامه را با تهدیدی جدی روبرو می‌کند. در این ماده شیوه نامه آمده که چنانچه تشکل حرفه‌ای فعالان گردشگری الکترونیک براساس دستورالعمل اجرایی ماده ۲۵ آیین‌نامه با نظارت وزارتخانه ایجاد شده باشد، اداره‌های کل استان‌ها می‌توانند کلیه امور تصدی‌گری در راستانی صدور مجوز را در چارچوب ضوابط کلی که خود تعیین می‌کنند، به تشکل مربوطه واگذار کنند.

دبیر کمیسیون گردشگری اتاق تهران با تاکید بر ضرورت چانه‌زنی با سیاست‌گذار بر سر مواد و بندهای شیوه نامه ساماندهی کسب و کارهای گردشگری در فضای مجازی، درباره ماده ۱۲ این دستورالعمل گفت: «معنایی که می‌توان از این شیوه نامه استنباط کرد این است که استارتاپ‌ها به سراغ این مجوز نروند. چرا که عملا در تمام حوزه‌های گردشگری تشکل صنفی وجود دارد و در نهایت نیز کلیت شیوه نامه زیر قدرت و نفوذ تشکل‌های سنتی می‌رود. به این معنا که فعالان استارتاپی در بسیاری از حوزه‌ها با تشکل‌ها و نهادهای صنفی سنتی سروکله می‌زنند که شناخت درستی از جریانات و اتفاق‌هایی که در حوزه کسب و کارهای نوپای گردشگری می‌افتد، ندارند.»

وزارت میراث فرهنگی به استارتاپ‌ها و کسب و کارهای گردشگری مهلت دهد

هادی شجاری، مدیرعامل آریامدتور نیز با اشاره به تبصره ماده ۹ شیوه نامه که در آن استارتاپ‌ها و شرکت‌های نوپای گردشگری از فعالیت در حوزه تورگردانی منع شده‌اند، گفت: «در حوزه گردشگری برای هر کاری مقررات و آیین‌نامه و دستورالعمل‌های مجزا وضع شده و این یکی از دست‌اندازهای جدی فعالیت کسب و کارهای نوآور است. به نظر می‌رسد کسانی که شیوه نامه را تدوین کرده‌اند فهم درستی از موضوع نداشته‌اند که داشتن سایت و فعالیت در فضای آنلاین همه ماجرا نیست. اصل بیزنس جای دیگری است.»

وی با طرح پیشنهاد مهلت‌دهی به کسب و کارهای نوآور گردشگری اظهار کرد: «رگولاتور باید شرایط را بر استارتاپ‌های گردشگری آسان بگیرد و شبیه به طرح نوآفرین، معیارهای ارزیابی و روند صدور مجوز را براساس شاخص کلیدی عملکرد قرار دهد و اگر بعد از مدت زمانی استارتاپی به آن حد رسید، برای دریافت مجوز بند «ب» اقدام کنند.» به گفته شجاری مجوز استارتاپ باید می‌بایست جزئی از مجوز بند «ب» گردشگری باشد وگرنه کارکردی ندارد.

مجوز بند «ب» دام گرفتاری استارتاپ‌های گردشگری است

بنیان‌گذار استارتاپ کاریفان نیز با اشاره به دشواری‌های دریافت مجوز بند «ب» گردشگری گفت: «مجوز بند «ب» برخلاف آنچه وزارت میراث فرهنگی تاکید دارد اساسا تسهلیگرانه نیست.» سهیلا آرمک مجوز بند «ب» گردشگری را به «دام» تشبیه کرد که به باور او استارتاپ‌های گردشگری را گرفتار می‌کند. وی در توضیح گفت: «ما در استارتاپ کاریفان به ناچار شرکت ثبت کردیم و به دلیل داشتن مجوز بند «ب»، دو و سه دوره ما را از نظر مالیاتی علی‌الراس کردند و هر چقدر هم سعی کردیم که سازمان امور مالیاتی را اقناع کنیم  که ماهیت استارتاپی داریم و هنوز به محله بهره‌برداری نرسیده‌‌ایم، کسی به حرف ما گوش نمی‌دهد.»

به گفته آرمک، کسب و کارهای نوپای گردشگری و استارتاپ‌ها به محض دریافت مجوز بند «ب» باید کد اقتصادی هم دریافت کنند چرا که سازمان تامین‌اجتماعی نیز پیگیر مسائل بیمه‌ای می‌شود و اگر استارتاپی از فاقد کارگاه ثبت شده و لیست پرداختی حق بیمه باشد، به دردسر می‌افتند. بنیان‌گذار استارتاپ کاریفان خاطرنشان کرد: «وزارت میراث فرهنگی بر استارتاپ‌ها برای گرفتن مجوز فشار زیادی وارد می‌کند و در عمل نیز آن‌ها را به سمتی می‌برد که برخلاف برنامه‌ها و خواست‌ها و عملکردشان، شبیه به شرکت‌های بزرگ و رفتار کنند که این خطایی بزرگ است.»

اعمال اصلاحات در شیوه نامه ساماندهی کسب و کارهای گردشگری در فضای مجازی ضروری است

مدیرعامل پلتفرم گردشگری سلامت تریتاباستان نیز کلیت شیوه‌نامه ساماندهی کسب و کارهای گردشگری در فضای مجازی را فرصتی مناسب برای کسب و کارهای نوپای گردشگری دانست و گفت: «در نگاهی حداقلی، همین اندازه که سیاست‌گذار بنا را بر این گذاشته که به استارتاپ‌های حوزه گردشگری مجوز اعطا کند، گامی رو به جلو است که کسب و کارها اعتبار می‌دهد.

دکتر حسن راشکی با تاکید بر ضرورت اعمال اصلاحات در شیوه نامه اظهار کرد: «اگر وزارت میراث فرهنگی تن به اصلاحات در شیوه نامه بدهد، کارایی آن افزایش خواهد یافت و مشکلات و معضلات کسب و کارهای آنلاین گردشگری به طور جدی رفع می‌شود.» راشکی یکی از ایرادهای شیوه نامه را مواد و بندهای مربوط به اساسنامه دانست و گفت: «زمانی که صاحب یک استارتاپ و کسب و کار نوپای گردشگری شخصیتی حقیقی باشد، به طور طبیعی نیازی به اساسنامه ندارد و مشخص هم نیست هدف تدوین‌کنندگان از تاکید بر چنین الزامی چیست.»

فقدان هماهنگی میان نهادها و ارگان‌های مرتبط با صدور مجوز

بنیان‌گذار استارتاپ هیچ‌ هاپ نیز در این نشست با تاکید بر ناهماهنگی‌هایی که میان وزارت میراث فرهنگی و نهادها و ارگان‌های متولی صدور مجوز فعالیت در فضای آنلاین وجود دارد، گفت: «وزارت میراث فرهنگی مجوز گردشگری الکترونیک صادر می‌کند اما دیگر سازمان‌ها و نهادها مانند مرکز تجارت الکترونیکی که متولی صدور «ای‌نماد» است، از این موضوع اطلاعی ندارند.»

 امیر نبی‌زاده با بیان اینکه چالش‌های کسب و کارهای نوآور گردشگری تنها محدود به دریافت مجوز نیست بلکه تا بعد از آن هم ادامه دارد، یکی از بزرگترین ضعف‌های شیوه نامه ساماندهی کسب و کارهای گردشگری در فضای مجازی و صدور گواهینامه تخصصی را یکسان بودن شرایط و الزامات آن با مجوز بند «ب» گردشگری دانست و اظهار کرد: «این دو مجوز در دامنه شمول و نوع مدارک و شیوه کار تا حدود زیادی شبیه به هم هستند. تنها تفاوت این است که برای دریافت مجوز فعالیت در فضای مجازی داشتن مدیرفنی بند «ب» الزامی نیست و محدودیتی هم از نظر متراژ دفتر و محل کار وجود ندارد.»

وی با تاکید بر اینکه پلیس نظارت بر اماکن عمومی از موضوع شیوه نامه اطلاعی ندارد و استارتاپ‌ها و کسب و کارهای متقاضی دریافت مجوز فعالیت در فضای مجازی باید نامه‌ای که وزیر میراث فرهنگی درباره معلق شدن شرط متراژ را سازمان‌های میراث فرهنگی ابلاغ کرده، به همراه داشته باشند.»

نبی‌زاده پیچیدگی‌های اداری و بوروکراسی طولانی و فرسایشی بودن فرآیندهای مختلف صدور مجوز را از جمله معضلات اصلی استارتاپ‌های گردشگری در مسیر دریافت گواهینامه تخصصی فعالیت در فضای مجازی دانست و اظهار کرد: «استارتاپ‌های گردشگری باید بدانند که حداقل زمان ممکن برای دریافت مجوز فعالیت در فضای مجازی یک سال است و تمام مراحل و فرآیندها نیز به صورت دستی انجام می‌شوند. علاوه بر این روند صدور مجوز نیز قاعده مشخص و مدونی ندارد و تا حدود زیادی به نوع برخورد و رفتار مسئولان سازمان میراث فرهنگی و نهادهای مرتبط در شهرها و استان‌ها بستگی دارد.»

استارتاپ‌ها نیاز به مجوز موقت دارند

بنیان‌گذار جاجیگا با اشاره شکننده بودن وضعیت استارتاپ‌هایی که در آغاز راه هستند، بر اهمیت زمان‌بندی و صدور مجوزهای موقت معافیت تاکید کرد. بابک سهرابی در این باره گفت: «وزارت میراث فرهنگی و تدوین‌کنندگان شیوه نامه ساماندهی فعالیت کسب و کارهای گردشگری باید معافیت‌هایی برای استارتاپ‌هایی که در فاز اولیه فعالیت قرار دارند، در نظر بگیرند.» وی افزود: «استارتاپ‌های گردشگری در اوایل کار خود نباید درگیر مواردی مثل سند مالکیت و تضمین و… شوند و بهتر است در مجوزی که صادر می‌شود، چنین مواردی نیز برای آن‌ها تسهیل شده باشد.»

به گفته سهرابی عملکرد کسب و کارهای نوآور بعد از دوره‌ زمانی مشخصی مشخص می‌شود و صاحبان آن‌ها به این جمع‌بندی می‌رسند که آیا می‌خواهند به عنوان یک شرکت فعالیت کنند یا خیر.

وی با اشاره به ماده ۴ شیوه نامه که در آن درباره مرتبط بودن موضوع اساسنامه فعالیت کسب و کارهای دارای اشخاص حقوقی با شیوه نامه گفت: «این بند یکی از بزرگترین ایرادهای شیوه نامه است. بسیاری از فعالان استارتاپی که شرکت ثبت کرده‌اند، قبل از اینکه شرط داشتن مجوز فعالیت الزامی شود، حوزه فعالیت و اساسنامه خود را تعیین کرده‌اند. بنابراین در حال حاضر که وزارت میراث فرهنگی مجوز مطالبه می‌کند، شرکت‌ها اساسنامه‌ای که بر مبنای موضوع فعالیت گردشگری باشد، در اختیار ندارند. این مثل حکایت مرغ و تخم‌مرغ است. وزارت میراث فرهنگی ابتدا باید مجوز را صادر کند تا استارتاپ‌ها و شرکت‌ها بتوانند موضوع اساسنامه خود را بر آن اساس تنظیم و اصلاح کنند.»

نبود سامانه ثبت درخواست و اطلاعات و نامشخص بودن سازوکار اجرای شیوه‌ نامه ساماندهی کسب و کارهای گردشگری در فضای مجازی از دیگر مواردی بود که به گفته بنیان‌گذار استارتاپ جاجیگا باید به صورت مدون و چارچوب‌دار و به سرعت تدوین شود تا استارتاپ‌ها و کسب و کارهای نوپای گردشگری دچار معضلاتی مثل تفسیرهای متضاد و اعمال سلیقه‌‌ در ارکان اجرایی سازمان‌های میراث فرهنگی استان‌ها نشوند.»

تعریف تور در شیوه نامه ساماندهی کسب و کارهای گردشگری در فضای مجازی مشخص شود

سروش سعادت، بنیان‌گذار پلتفرم آنلاین گردشگری سلامت آرتور۲۴ نیز در این نشست پیشنهاد داد که تعریف تورگردانی در شیوه‌نامه ساماندهی کسب و کارهای گردشگری در فضای مجازی اصلاح شود تا دست استارتاپ‌های گردشگری بازتر شود. سعادت با تاکید بر اینکه همراهان بیمار در فرآیند دریافت خدمات درمانی از مصادیق تورگردانی نیست، اظهار کرد: «وزارت میراث فرهنگی باید صراحتا این مسئله را در شیوه نامه خود اعلام کند.» سپردن تضمین معتبر ۵۰ میلیون تومانی و ارائه تعهدنامه محضری نیز از دیگر مواردی بود که به باور بنیان‌گذار استارتاپ آرتور ۲۴ گنجاندن آن در شیوه‌نامه، خطایی بزرگ است که هیچ توجیه منطقی ندارد.

در نشست کمیسیون گردشگری اتاق بازرگانی تهران، علاوه بر سخنرانان، شرکت‌کنندگان دیگری از جمله، مهرداد ناطقی، بنیان‌گذار استارتاپ تریپ‌ساز، کتایون سپهری، فعال اکوسیستم استارتاپی، عاطفه هاشمی، بنیان‌گذار کسب و کار آنلاین روچ، محمد پورانی از استارتاپ چمدونم، سحر بختیاری از استارتاپ آوایار، آرزو خسروی از استارتاپ فرش‌آنلاین، علی اکبر عبدالمالکی، رییس کمیسیون گردشگری اتاق ایران، مجید حسینی‌نژاد رییس کمیسیون گردشگری اتاق تهران، سجاد غرقی عضو هیئت نمایندگان اتاق تهران، ندا صالحی از مدرسه کسب‌وکار اتاق تهران، و همینطور شخصیت‌های دیگری ازجمله دکتر آرش انیسیان، افسانه احسانی، مهرداد شیرازی، زهرا طالبی‌زاده، و… نیز حضور داشتند.

سفر کردن و از کشوری به کشور دیگر، امروزه رفتن امری معمول و پذیرفته شده و حتی ضروری است. گسترش امکانات و زیرساخت‌های حمل و نقل سفر کردن را نسبت به گذشته راحت‌تر کرده و افراد با اهداف و انگیزه‌های مختلف به دیگر کشورها سفر می‌کنند. با این حال کشورها برای کنترل بهتر و مدیریت ورود و خروج مسافران و گردشگران و رشد بیشتر صنعت گردشگری خود، ضوابط و مقرراتی وضع کرده‌اند که به قوانین روادید سفر معروف است و در مناطق مختلف متفاوت است. در ایران نیز وزارت امور خارجه ۱۲ نوع ویزای غیرمهاجرتی شامل ویزای درمانی (T)، ورود (A)، جهانگردی (B)، زیارتی (C)، سیاسی (D)، خدمت (S)، تحصیلی (E)، با حق کار (F)، عبور (G)، مطبوعاتی (H)، سرمایه‌گذاری (I)، و خانواده (M) را به رسمیت شناخته است. در سال‌های اخیر با رونق گردشگری سلامت، سفرهای با انگیزه‌های درمانی و پزشکی به مقاصد خارجی طرفداران زیادی پیدا کرده است.

در ایران نیز که یکی از قطب‌های گردشگری سلامت در منطقه خاورمیانه است، چند سالی است وزارت امور خارجه ویزای درمانی را به فهرست انواع روادید ورود به کشور اضافه کرده است. ویزای درمانی همانگونه که از نام آن مشخص است، ویژه اتباع خارجی است که به قصد معالجه در یکی از مراکز درمانی معتبر داخل کشور درخواست خود را ثبت می‌کنند.

وزارت امور خارجه متولی اصلی صدور ویزا
درخواست روادید و مدارک لازم برای دریافت آن در سامانه الکترونیکی وزارت امور خارجه باید به ثبت برسد

چگونگی صدور ویزای ایران و مدارک لازم

پیش از توضیح روند صدور ویزای درمانی، باید ببینیم صدور روادید ورود ایران چگونه است. وزارت امور خارجه برای روادید موقت غیرمهاجرتی سامانه‌ای موسوم به رویداد الکترونیکی وزارت امور خارجه راه‌اندازی کرده است. برپایه دستورالعملی که وزارت امور خارجه در این خصوص تهیه و روی سامانه گذاشته، متقاضیان دریافت ویزای ایران باید درخواست خود را از طریق این سامانه‌ به ثبت برسانند و پس از پر کردن فرم‌های ثبت‌نام و بارگزاری مدارک و مستندات، به درخواست آن‌ها پاسخ داده خواهد شد.

 روش‌های درخواست صدور روادید موقت غیرمهاجرتی به دو صورت فردی و شرکتی است. در روش فردی، افراد فرم ثبت الکترونیکی درخواست روادید را پر می‌کنند اما روش شرکتی مختص شرکت‌های خصوصی و دولتی، آژانس‌های مسافرتی و گردشگری، سازمان‌ها و نهادهای دولتی، و بانک‌ها، مراکز پزشکی و موسسات بیمه‌ای تایید شده نمایندگی‌های جمهوری اسلامی در خارج از کشور است.

در هر دو روش برای دریافت ویزای ایران مراحلی مشخص وجود دارد. اصل کلی این است که درخواست‌کننده روادید، باید تمام شرایط دریافت روادید را دارا باشد و اگر درخواست ثبت شده کامل و بدون اشکال باشد، ویزا صادر می‌شود.

تعیین نوع روادید درخواستی (انتخاب یکی از انواع روادید ۱۲گانه)، تهیه مدارک لازم مانند گذرنامه، برنامه سفر، دعوتنامه از نهادهای درخواست کننده، رزومه علمی، کاری یا حرفه‌ای و …، اسکن عکس پرسنلی مطابق با استاندارد اعلام شده، اسکن صفحه اول گذرنامه مطابق با استاندارد اعلام شده، از جمله پیش‌شرط‌های ثبت درخواست صدور روادید است که درباره هر کدام از آن‌ها نیز در سامانه روادید الکترونیکی وزارت امور خارجه توضیحاتی داده شده است.

مراحل و مدت زمان دریافت ویزای ایران

ثبت الکترونیکی درخواست روادید اولین مرحله از فرایند دریافت روادید است. متقاضی برای تکمیل و ثبت درخواست الکترونیکی دریافت ویزای ایران، ابتدا باید نوی نوع روادید درخواستی خود را مشخص کند. در مرحله بعد فرم ثبت درخواست را تکمیل کند و مدارک لازم را بارگزاری کند. کلیه مکاتبات از طریق پست الکترونیکی انجام می‌پذیرد و در پایان ثبت درخواست نیز فرایند تایید آدرس پست الکترونیکی از متقاضی خواسته می‌شود و اگر  این فرایند در حداکثر ۱۲ ساعت پس از ثبت درخواست تکمیل نشود، به منزله انصراف تلقی شده و درخواست صدور روادید از سامانه حذف خواهد شد.

مسافران خارجی در فرودگاه
برای دریافت ویزای درمانی ایران ارائه گواهی پذیرش رسمی از بیمارستان و پزشک معالج ضروری است

در روش مراجعه حضوری همه این مراحل وجود دارد منتها متقاضیان دریافت ویزای ایران پس از ثبت درخواست و بارگزاری یا تحویل اسناد و مدارک به صورت الکترونیکی یا حضوری، باید در جلسه مصاحبه نمایندگی‌های دیپلماتیک ایران حضور یابند. در روش حضوری پس از پایان فرایند تایید آدرس الکترونیکی، تاریخ روز مصاحبه و مکان آن مشخص می‌شود. در مرحله بعد وزارت امور خارجه و نمایندگی‌های کنسولی ایران در کشورهای مبدا درخواست‌ها را بررسی می‌کنند و چنانچه مدارک کامل و فرم درخواست نیز بدون مشکل باشد، روادید صادر می‌شود.

فرآیند بررسی درخواست ویزا مطابق دستورالعمل‌های وزارت امور خارجه حداکثر ۱۰ روز کاری به طول می‌انجامد. نکته اینکه در حال حاضر به دلیل شیوع ویروس کرونا، گزینه‌های صدور روادید گردشگری و زیارتی در سامانه الکترونیکی صدور روادید غیرفعال شده‌اند و امکان ثبت درخواست وجود ندارد.

روش‌های ثبت درخواست صدور ویزای درمانی ایران

روال و دستورالعمل‌های صدور ویزای درمانی نیز تاحدود زیادی مشابه دیگر انواع روادید است. با این تفاوت که تخصصی‌تر است و علاوه بر وزارتخانه‌های امور خارجه و اطلاعات و برخی سازمان‌ها و نهادهای دیگر، وزارت بهداشت نیز به طور تخصصی و از نزدیک در فرآیند صدور ویزا مشارکت دارند و نظر می‌دهند. ویزای درمانی طیف وسیعی از خدمات تشخیصی و درمانی در حوزه‌های سلامت، پزشکی و زیبایی را در برمی‌گیرد.

برای صدور ویزای درمانی، متقاضی درخواست خود را یا به عنوان بیمار یا همراه بیمار ثبت می‌کند. روش ثبت درخواست در این نوع ویزا به این صورت است که متقاضی دریافت ویزای درمانی ایران باید یا به صورت فردی یا از طریق شرکت‌های تخصصی حوزه گردشگری سلامت- که به شرکت‌های تسهیلگر گردشگری سلامت شناخته می‌شوند- اقدام کنند. به طور معمول مراحل و فرآیندهای صدور ویزای درمان کوتاه‌تر است و درخواست‌کننده نیز هزینه‌های کمتری نیز برای دریافت آن پرداخت خواهد کرد.

برپایه دستورالعمل وزارت امور خارجه در سامانه الکترونیک صدور ویزای درمانی، شرکت‌های مسافرتی گردشگری سلامت، بیماران بین‌المللی متقاضی استفاده از خدمات درمانی و سلامتی و زیبایی را جهت ارائه خدمات در ایران جذب می‌کنند و با ثبت درخواست و ارائه مدارک و مستندات لازم، ویزای درمانی برای آن‌ها دریافت می‌کنند.

هم‌اکنون حدود ۴۵ شرکت تسهیلگر گردشگری سلامت در این سامانه تعریف شده‌اند که می‌توانند برای بیمارانی که به آن‌ها مراجعه کرده‌اند، ویزای درمانی ایران را از وزارت امور خارجه دریافت کنند. شرکت‌ها تقاضای روادید را در سامانه روادید الکترونیک ثبت می‌کنند و بعد از تایید نمایندگی‌های وزارت خارجه، برای متقاضی روادید درمان صادر می‌شود.

پاسپورت بیماران باید 6 ماه اعتبار داشته باشد
برای دریافت ویزای درمانی ایران ارائه مشخصات کامل بیمار و میزبان‌های او الزامی است

پیش شرط‌های دریافت ویزای درمانی ایران

شرکت‌های تسهیلگر برای اینکه بتوانند گردشگران سلامت را به داخل کشور بیاورند، باید مجوزهای لازم را داشته باشند. این مجوز هم شامل مجوز فعالیت خودشان است و هم دریافت ویزای درمانی برای متقاضیان و همراهان آن‌ها. شرکت‌ها در این راه باید مراحل مختلفی را پشت سر بگذارند. اولین و مهمترین پیش‌شرط در فرآیند ثبت درخواست و موافقت با صدور ویزای درمانی، ارائه سند اثبات پذیرش از مراکز بیمارستانی دارای مجوز بین‌المللی (IPD) است که باید در سامانه بارگذاری شود.

اهمیت این سند از آن رو است که اثبات می‌کند بیماران خارجی یا همراهان آن‌ها صرفا با هدف دریافت خدمات درمانی و سلامتی راهی ایران می‌شوند. از طرفی دیگر این سند ثابت می‌کند که اتباع خارجی در چرخه‌‌ای رسمی وارد کشور می‌شوند و این اطمینان را به اداره گذرنامه و نهادهای اطلاعاتی و امنیتی می‌دهد که گردشگران از مجراهای قانونی خدمات خود را دریافت می‌کنند و به اصطلاح در دام واسطه‌ها و دلالان نمی‌افتند. در پاره‌ای از موارد نیز ممکن است گردشگران با روادید زیارتی وارد کشور می‌شوند و علاوه بر زیارت به امور درمانی خود نیز می‌رسند.

مدارک لازم جهت گرفتن ویزای درمانی ایران

همانطور که گفتیم برای دریافت ویزای درمانی، شرکت‌ها و آژانس‌های گردشگری باید از بیمارستان‌های دارای مجوز IPD نامه پذیرش معتبر ارائه کنند. علاوه بر این طبق ضوابط و دستورالعمل‌های وزارت امور خارجه، مشخصات کامل بیمار و همراهان و میزبان‌های او در ایران نیز باید در فرم ثبت درخواست ویزای درمانی ایران به طور کامل اعلام شوند. این اطلاعات شامل موارد زیر است:

  • مشخصات هویتی کامل بیمار
  • آدرس و تلفن منزل بیمار
  • شماره تلفن همراه بیمار
  • مدت زمان اقامت در ایران
  • محل اقامت در ایران
  • تاریخ حضور در ایران
  • محل اخذ روادید (کدام کشور یا شهر)
  • مشخصات میزبان ایرانی (شخص یا هتل)
  • آدرس میزبان در ایران
  • تلفن میزبان در ایران
  • نام و نام خانوادگی میزبان

نکته: اگر میزبان شخص باشد نام و نام خانوادگی میزبان ارائه می‌شود و اگر میزبان هتل باشد، نام آدرس و شماره تلفن هتل باید اعلام شود.

  • شغل میزبان. به این معنا که آیا میزبان شخص است یا شرکت تسهیلگر یا هتل)
  • نام پدر میزبان (برای میزبان‌های شخصی)
  • کد ملی و تاریخ تولد کامل میزبان (در صورتی که میزبان شخص باشد)
  • تصویر پاسپورت بیمار
  • عکس پرسنلی بیمار
  • نامه رسمی از بیمارستان پذیرنده

نکته: این نامه باید به صورت رسمی و با مهر و تاریخ و شماره تنظیم شده باشد و در غیراین صورت پذیرفته نخواهد شد و درخواست صدور ویزای درمانی متقاضی رد می‌شود.

  • نامه از پزشک معالج

نکته: پزشک معالج باید در حوزه درمانی خود متخصص باشد و نامه معرفی را به صورت رسمی و مهرشده ارائه کند.

  • رزومه فارسی و انگلیسی

نکته: در گذشته برای کشورهای خاص لازم بود رزومه‌ای به فارسی و انگلیسی درباره فعالیت‌های شغلی، تحصیلی، اقامتی، شماره تماس، آدرس ایمیل و راه‌های ارتباطی فضای مجازی ارئه می‌شد. در حال حاضر اما تمام متقاضیان دریافت ویزای درمانی ایران فارغ از اینکه تبعه کدام کشور باشند، این اطلاعات را باید در قالب رزومه ارائه کنند.

ارائه خدمات درمانی به دارندگان ویزای درمانی
ایران یکی از قطب‌های اصلی گردشگری سلامت در خاورمیانه است

بررسی تقاضای صدور ویزای درمانی

پس از اینکه مدارک لازم صدور ویزای درمانی در سامانه الکترونیک وزارت امور خارجه بارگزاری شد، صحت مدارک کامل باید تایید شود. وزارت خارجه به طور معمول از بیمارستانی که نام آن برای ارائه درخواست صدور ویزای درمانی در سامانه ثبت شده، استعلام می‌گیرد و اصالت نامه‌ها را بررسی می‌کند. اگر مدارک ناقص باشد، درخواست‌ صدور ویزای درمانی برگشت داده می‌شود و متقاضی یا شرکت تسهیلگر یا آژانس مسافرتی در مدت زمانی ۱۲ ساعته باید نواقص پرونده خود را برطرف و مدارک را کامل کند.


مطلب پیشنهادی: صفر تا صد دریافت مجوز اقامتگاه بوم گردی


در مرحله بعد درخواست وارد کمیته بررسی می‌شود که در آن نمایندگان وزارت اطلاعات درخواست‌های صدور ویزا را از نظر اطلاعاتی و امنیتی بررسی می‌کنند. به تازگی نیز کمیته‌ای موسوم به اتاق هماهنگی متشکل از نمایندگانی از امور خارجه، وزارت اطلاعات و سازمان حج و زیارت درخواست‌ها را بررسی می‌کنند. در حقیقت نظر نهایی را اعضای اتاق هماهنگی اعلام می‌کنند. اگر صلاحیت افراد متقاضی ویزای درمانی در اتاق هماهنگی تایید شود، پرونده به وزارت امور خارجه برمی‌گردد و ویزای درمانی صادر می‌شود.

صدور ویزای درمانی چقدر طول می‌کشد؟

مدت زمان صدور ویزای درمانی ایران به طور معمول ۱۰ روز کاری است اما در حال حاضر به دلیل شرایط ناشی از شیوع ویروس کرونا، صدور ویزای درمانی ۱۰ تا ۱۵ روز کاری طول می‌کشد. در دستورالعمل‌های وزارت امور خارجه درباره کشورهای خاص نظیر آلمان، فرانسه، انگلیس، کانادا و… چنین آمده که صدور ویزا حدود ۲۰ الی ۳۰ روز کاری به طول می‌انجامد. سقف زمانی روادید درمان نیز حدود ۳۰ روز است اما چنانچه نیاز باشد که بیمار مدت زمان بیشتری در کشور حضور داشته باشد، این سقف تا ۹۰ روز افزایش می‌یابد. با این حال افزایش بیش از ۹۰ روز تنها در صورت صدور اجازه و با هماهنگی‌ها و بررسی‌های نهادهای ذی‌ربط امکان‌پذیر است.

ویزای درمانی ایران
صدور ویزای درمانی ایران به صورت فردی یا از طریق شرکت‌های تسهیلگر گردشگری سلامت انجام می‌شود

هزینه‌های صدور ویزای درمانی

براساس دستورالعمل وزارت امور خارجه هزینه صدور ویزای درمانی ۵۰ درصد کمتر از دیگر ویزاهاست و به طور معمول نیز این روادید در کوتاه‌ترین زمان ممکن و بدون پرداخت هزینه فوریت صادر می‌شود. هزینه ویزای درمانی به طور متوسط بین ۶۰ تا ۸۰ دلار است که بسته به کشور مبدا متفاوت است.

نوع دیگری از ویزا وجود دارد که در فرودگاه صادر می‌شود و به روادید فرودگاهی شناخته می‌شود. یعنی آن دسته از اتباع خارجی که امکان آن را دارند که ویزای خود را از طریق فرودگاه‌های بین‌المللی ایران دریافت کنند، با ارائه برگ تاییدیه ویزا در گیشه ویزای فرودگاهی و پرداخت هزینه‌های آن، روادید خود را دریافت می‌کنند.

در ویزای فرودگاهی متقاضی باید فرم الکترونیکی درخواست ویزای درمانی ایران را حداقل دو روز قبل از سفر از طریق سامانه ویزا الکترونیکی تکمیل کرده باشد و تاییدیه ثبت‌نام را نیز در دست داشته باشد. برپایه دستورالعمل‌های وزارت امور خارجه، ویزای درمانی فرودگاهی مثل دیگر انواع روادید، مشمول هزینه‌های ثابت است و اگر روادید در فرودگاه صادر شود، ۵۰ درصد تخفیف به آن تعلق نمی‌گیرد.

نکته: برای ثبت درخواست صدور ویزا، شرکت‌های گردشگری سلامت و مترجمان الزامی به پرداخت مبلغ به آژانس‌های گردشگری ندارند. این بدان معناست که هزینه‌ها در مرحله آخر و پس از صدور ویزا باید پرداخت شود.

شرط ارائه گواهی تست PCR

از اواسط مرداد ماه و با دستور وزارت امور خارجه، بیماران بین‌المللی متقاضی دریافت ویزای درمانی ایران باید گواهی سلامت بیماری کووید ۱۹ را نیز ارائه کنند. یعنی بیماران ملزم هستند گواهی تست تشخیصی منفی PCR ویروس کرونا به زبان انگلیسی را حداکثر ۹۶ ساعت قبل از زمان ورود به ایران ارائه کنند. علاوه بر این برای دریافت ویزای درمانی، پاسپورت بیمار باید حداقل ۶ ماه از زمان عزیمت از کشور مبدا اعتبار داشته باشد.

نکات کلیدی در صدور ویزای درمانی ایران

برخی از آژانس‌های گردشگری که مسئول ثبت درخواست برای دریافت ویزای درمانی هستند گاه ادعا می‌کنند که نامه پزشکی از بیمارستان‌های دارای مجوز پذیرش بیماران بین‌المللی دریافت و به وزارت امور خارجه تحویل می‌دهند. این ادعا الزاما درست است. وزرات امور خارجه فهرستی از بیمارستان‌های دارای مجوز IPD دارد و تنها نامه‌هایی را به رسمیت می‌شناسند که بیمارستان‌ها صادر کرده باشند. این فهرست را وزارت بهداشت تهیه کرده و به وزارت امور خارجه داده است. برخی بیمارستان‌ها با اینکه دارای مجوز پذیرش بیماران بین‌المللی هستند، در فهرست تایید شده قرار ندارند.

این بدان معناست که اگر از سمت این بیمارستان‌ها درخواستی برای صدور ویزای درمانی برای بیماران خارجی یا همراهان آن‌ها در سامانه الکترونیک ثبت درخواست روادید ایران ثبت شود، رد خواهد شد. با این حال اگر بیمارستانی جزء این فهرست نباشد، موضوع را باید از طریق وزارت بهداشت پیگیری کند و نامه‌ای رسمی بعلاوه مجوز آی پی دی و مدارک لازم را به وزارت خارجه ارسال کند و درخواست خود را برای وارد کردن مرکز درمانی در فهرست یاد شده اعلام کند.

نکته دیگر اینکه تنها ارائه نامه از بیمارستان کفایت نمی‌کند بلکه لازم است نامه‌ای جداگانه هم از پزشک معالج که به صورت رسمی و مهر شده باشد، به وزارت امور خارجه ارسال شود.

عمل های جراحی پزشکی و زیبایی به گردشگران سلامت
بیماران بین‌المللی پس از صدور ویزای درمانی می‌توانند خدمات خود را از ۹۰ بیمارستان و مرکز درمانی تایید شده دریافت کنند

شهروندان اتباع کشورهای مختلف به استثنای دو کشور افغانستان و پاکستان می‌توانند به صورت فردی و مستقل از شرکت‌های تسهیلگر به نمایندگی‌های دیپلماتیک ایران در کشور خود مراجعه کنند و با ارائه اسناد و مدارک لازم درخواست خود برای صدور ویزای درمانی ایران را ارائه کنند. در این حالت کنسولگری‌های ایران با بررسی اسناد به تقاضای روادید پاسخ می‌دهند.

اگر مسافران خارجی با هر نوع ویزای دیگری وارد ایران شده باشند و در زمان اقامت در کشور به خدمات درمانی نیاز پیدا کنند، محدودیتی برای پذیرش آن‌ها در مراکز درمانی وجود نخواهد داشت.

اطلاعات شخص یا شرکت گردشگری سلامت که میزبان بیمار است باید برای وزارت امور خارجه ارسال شود.

بیماران و همراهان آن‌ها که شهروندان کشورهای خاص هستند و تقاضای ویزای درمانی ایران را به ثبت می‌رسانند، علاوه بر ارائه مدارک پیش گفته در بالا، باید در مدت زمانی که در ایران حضور دارند، یک لیدر دارای کارت لیدری از وزارت امور خارجه نیز آن‌ها را همراهی کند. ضمن اینکه در فرم درخواست ویزای درمانی و مدارکی که در سامانه الکترونیک روادید بارگزاری می‌شود، باید این فرد لیدر معرفی شود.

بیماران دوتابعیتی که از کشورهای خاص وارد ایران می‌شوند، چنانچه از تابعیت ایرانی هم برخوردار باشند، مشمول قانون لیدر نخواهند شد.

آرتور ۲۴ استارتاپی است فعال در حوزه گردشگری سلامت که خدمات مختلفی به توریست‌های درمانی ارائه می‌کند. استارتاپی که سال گذشته راه‌اندازی شده و ایده‌‌اش مبتنی بر ساختن پلتفرمی جامع برای پاسخ‌گویی به تقاضای رو به رشد در صنعت گردشگری سلامت است. پلتفرمی که بر اساس مدل همکاری اشتراکی خدمات را بدون واسطه به گردشگران سلامت و با قیمت‌های رقابتی و شفاف عرضه می‌کند و در این مسیر خدمات خود را با مشاوره و رزراوسیون و بازاریابی و ترجمه همزمان به چندین زبان زنده دنیا تکمیل کرده است.

سروش سعادت، هم‌بنیان‌گذار آرتور ۲۴ می‌گوید بخشی از فعالان صنعت گردشگری سلامت در ایران از تغییراتی که در نیازهای گردشگران سلامت و ابزارهای پاسخ‌گویی به آن رخ داده، آگاه نیستند و به همین دلیل آن‌ها به فکر افتاده‌اند که پلتفرمی بومی براساس تجربه‌های کشورهای پیشرو ایجاد کنند. نکته‌ای که سعادت بر آن تاکید می‌کند، خلاء محتوایی درباره خدمات گردشگری سلامت در کشور است که به گفته او جایگاه ایران را در بازار منطقه‌ای و جهانی صنعت گردشگری سلامت، به رغم وجود ظرفیت‌های مناسب پایین نگه داشته است.

آرتور ۲۴ در بخش بازاریابی دیجیتال و تولید محتوای اختصاصی حضوری فعال دارد و بازخوردمحور است و مدل همکاری‌اش با مراکز درمانی و بیمارستانی به جای قدرالسهمی بودن براساس اشتراک در هزینه و ریسک است. سعادت می‌گوید پلتفرم آن‌ها سه گروه هدف اصلی دارد که به هر کدام نیز متناسب با زمینه فعالیت‌شان، مجموعه‌ای از خدمات را ارائه می‌کنند. گفت‌و‌گوی ما را با هم‌موسس آرتور ۲۴ می‌خوانید.

آرتور ۲۴ را توضیح دهید که چیست و چه کاری انجام می‌دهد؟

آرتور۲۴ پلتفرمی آنلاین با هدف معرفی بهینه ظرفیت‌های گردشگری سلامت کشور به متقاضیان داخلی و خارجی است که از سال ۱۳۹۸ به صورت تخصصی شروع به فعالیت نموده است.

چارچوب این پلتفرم با الهام از مدل‌های تعاملی میان خدمات‌دهنده و خدمات‌گیرنده، فرصت معرفی را به طرف اول و حق انتخاب را به طرف دوم اعطا می‌کند. نقش این پلتفرم ایجاد زیرساخت لازم، ارائه خدمات بازاریابی دیجیتال، فراهم کردن امکان ارتباط بدون واسطه میان پزشک و بیمار، ترجمه غیرحضوری و تسهیل فرایند سفر است.

ارائه خدمات آنلاین مشاوره و رزرواسیون به همراه محتوای کامل در بخش‌های سلامت، هتلینگ، و جاذبه‌های گردشگری ایران به هشت زبان زنده، دنیا امکان برقراری ارتباط موثر با بیش از ۵ میلیارد نفر در سراسر دنیا را فراهم کرده است.

در گردشگری سلامت با اینکه صنعتی به شدت مستعد رشد است، جای خالی یک پلتفرم قدرتمند خالی است. چه شد که شما به فکر عملی کردن ایده پلتفرم‌سازی در گردشگری سلامت افتادید؟

مهمترین عامل محرک این ایده، نبود زیرساخت منسجم برای پاسخ‌گویی به تقاضای رو به رشد این صنعت در کشور و بهره‌گیری از روش‌ها و ابزارهای سنتی در جذب گردشگر سلامت بود.


مطلب پیشنهادی: راهنمای گام به گام تاسیس شرکت گردشگری سلامت


 

متاسفانه بخشی از فعالان صنعت گردشگری سلامت در کشور ما هنوز سنتی عمل می‌کنند و این جوابگو نیست. همچنین استفاده کشورهای پیشرو در این بازار از مدل‌های مشابه آرتور۲۴ در بخش بازاریابی، انگیزه دو چندانی برای عملی نمودن این ایده ایجاد کرد.

خلاء محتوایی به زبان‌های دیگر درباره خدمات موجود در ایران و استقبال مخاطبان بیش از ۳۰ کشور در فضای مجازی به محض ورود آرتور۲۴ به موتورهای جستجو و رسانه‌های اجتماعی نیز انرژی کافی به تیم جهت توسعه کار تزریق کرد. مسلما، بازخوردمحور بودن این پلتفرم به اعتمادسازی و رضایتمندی مخاطبان کمک شایانی کرده است.

پلتفرم گردشگری سلامت آرتور ۲۴ چه مزیت‌ها و فرصت‌هایی را برای بازیگران مختلف و پرشمار صنعت گردشگری سلامت فراهم می‌کند؟

بازیگران متعددی در این صنعت ذی‌نفع هستند که آرتور۲۴ بصورت مستقیم یا غیرمستقیم با آن‌ها در ارتباط و تعامل خواهد بود. مراکز خدمات درمانی و زیبایی و پزشکان دارای مجوز برای فعالیت در صنعت گردشگری سلامت از جمله گروه‌های هدف اصلی آرتور۲۴ هستند. ما در پلتفرم‌مان به خدمات‌دهندگان استقلال عمل و امکان ارائه مشاوره به گردشگران سلامت می‌دهیم. به‌طوری که این مراکز می‌توانند به صورت مستقیم با بیماران ارتباط گرفته، نرخ‌گذاری واقعی و به‌دور از دخالت دلالان را انجام دهند و برای افزایش رضایت بیماران نیز پیگیری‌های پس از ارائه خدمت را انجام دهند.

به طور کلی همکاری با آرتور۲۴ برای بازیگران کلیدی صنعت گردشگری سلامت مزیت‌های زیادی دارد که از جمله آن می‌توان به ایجاد پروفایل پزشک یا مجموعه خدمات درمانی یا زیبایی با رویکردی بازخوردمحور در وبسایت و نسخه موبایلی آرتور۲۴، معرفی هوشمند خدمات سلامت و زیبایی مجموعه‌های همکار به گردشگران خارجی و متقاضیان داخلی به هشت زبان، نرخ‌گذاری مستقیم خدمات سلامت و زیبایی به ریال و یورو برای تمامی خدمات با قابلیت به‌روزرسانی لحظه‌ای، ارتباط مستقیم با بیمار از طریق متنی یا صوت یا تصویری قبل از مراجعه آن‌ها و دریافت سابقه پزشکی بیماران خارجی و ترجمه در صورت نیاز اشاره کرد.

قیمت‌گذاری در پلتفرم آرتور ۲۴ بر عهده خدمات دهنده است و به‌روز رسانی قیمت‌ها نیز در صورت تمایل به طور لحظه‌ای و در کل به صورت دوره‌ای انجام می‌پذیرد. قیمت‌ها به صورت شفاف در دسترس عموم قرار دارند و همین هم امکان رقابتی‌تر شدن فضا را فراهم می‌کند

همچنین در پلتفرم آرتور ۲۴  امکان دریافت پیش‌پرداخت از بیماران خارجی، امکان ترجمه غیرحضوری آنلاین در هنگام مراجعه بیمار خارجی یا همراهی کردن آن‌ها با راهنمایان آموزش‌دیده دیده شده است. بخشی از کار نیز تهسیل فرآیند سفر بیماران خارجی پس از مشاوره مجازی و نوبت‌دهی که شامل ویزا، هتل، ترانسفر و گشت‌های تفریحی است. همچنین امکان پیگیری روند درمان پس از بازگشت بیماران خارجی و ثبت بازخورد نیز در پلتفرم آرتور ۲۴ وجود دارد.

وبسایت آرتور24
آرتور ۲۴ در سال ۹۸ تاسیس شده و به هشت زبان زنده دنیا خدمات گردشگری سلامت ارائه می‌کند

به شرکت‌های گردشگری سلامت و تاسیسات گردشگری مثل هتل‌ها و مراکز خرید و… چه خدماتی ارائه می‌کنید؟

آرتور۲۴ با تعاملی دو جانبه با شرکت‌های دارای مجوز، زیرساخت آنلاین برای معرفی بسته‌های مورد نیاز گردشگران سلامت در تمامی حوزه‌های گردشگری را فراهم می‌کند.  به شرکت‌های گردشگری سلامت امکان معرفی و تبلیغ پکیج های اختصاصی در بستر سایت را می‌دهیم. همچنین شرکت‌های گردشگری سلامت در اقصی نقاط کشور امکان همراهی و پذیرش گردشگران سلامت ارجاعی از آرتور۲۴ را خواهند داشت.

 درباره تاسیسات گردشگری شامل هتل ها و مراکز تفریحی و خرید، ما این امکان را فراهم کرده‌ایم که گردشگان داخلی و خارجی بتوانند از ۱۲۰۰ هتل به صورت آنلاین رزرواسیون انجام دهند که در تمام موارد نیز داده‌کاوی از بازخوردهای مهمانان جهت بهبود کیفی خدمات انجام می‌شود. امکان تعریف تخفیف ویژه برای گردشگران سلامت و دادن پیشنهادهای ویژه امکانات گردشگری به مسافران از قبیل مراکز خرید و اماکن تفریحی بر اساس موقعیت مکانی نیز در آرتور ۲۴ دیده شده است.

ضمن اینکه ما با لیدرها و راهنمایان تخصصی گردشگری سلامت نیز امکان همکاری را داریم. یعنی این گروه‌ها در صورت تمایل گردشگر به صورت مستقیم با آرتور۲۴ و بر اساس تعرفه مصوب و ساعت کاری از پیش تعیین شده همکاری می‌کنند که به طور قطع در افزایش کیفی تجربه سفر گردشگران تاثیر مثبت خواهد داشت.

در نهایت به بخش حمل و نقل می‌رسیم. ما با هماهنگی‌هایی که با هتل‌ها و مراکز خدمات درمانی انجام می‌دهیم، از ظرفیت‌های موجود برای ایاب و ذهاب گردشگران استفاده خواهیم کرد. در این زمینه دو مولفه‌ای که برایمان اهمیت ویژه‌ای دارد، کیفیت و امنیت حمل و نقل است.

پلتفرم گردشگری سلامت آرتور ۲۴ چند بیمارستان و مرکز درمانی را زیر پوشش دارد؟

ما در ۴ شهر بزرگ کشور با ۱ بیمارستان و ۲۴ مرکز خدمات درمانی در بخش‌های زیبایی، چشم‌پزشکی، دندانپزشکی، ارتوپدی و تغذیه و رژیم درمانی همکاری داریم. درواقع مجموعه‌های درمانی باید واجد شرایط و ویژگی‌هایی باشند که ما در آرتور ۲۴ امکان همکاری با آن‌ها را داشته باشیم. از جمله اینکه به جذب گردشگران سلامت داخلی و خارجی علاقمند باشند؛ خدمات تخصصی و باکیفیت را قیمت رقابتی عرضه کنند؛ حداقل یک نیروی انسانی مسلط به زبان‌های انگلیسی و عربی در مجموعه خود داشته باشند.

 دسترسی به اینترنت و پاسخ‌گویی زیر ۶ ساعت به گردشکران سلامت و برخورداری از امکان رفاهی مکفی برای مراجعه‌کنندگان داخلی و خارجی نیز مواردی‌اند که جزء اولویت‌های آرتور ۲۴ برای همکاری با مراکز درمانی و بیمارستان‌هاست.

مراکز درمانی که در پلتفرم گردشگری سلامت آرتور ۲۴ حضور دارند، همان مراکزی هستند که مجوز رسمی پذیرش گردشگران سلامت را دارند؟

آرتور۲۴ تنها با مراکزی که مجوزهای لازم را دارند همکاری می‌کند. با توجه به اینکه بحث ارائه مشاوره آنلاین به طور کامل برعهده خدمات‌دهنده است و تیم آرتور۲۴ دخالتی در این امر تخصصی نخواهد داشت، طبیعی است که آنچه بیشترین اهمیت را برای ما دارد، اعتبار مجموعه‌های همکار و داشتن مجوزهای رسمی فعالیت است.

قیمت‌گذاری خدمات و پکیج‌های درمانی در مراکز درمانی چگونه است؟ از یک سو نوسانات ارزی مسئله‌ساز است و دوم اینکه نرخ خدمات در مراکز درمانی لزوما یکسان نیست و ممکن است در عمل نرخی که به بیماران خارجی در یک مرکز ارائه می‌شود با آنچه که در پلتفرم گردشگری سلامت آرتور ۲۴ اعلام شده، متفاوت باشد. در بحث قیمت‌گذاری چگونه این چالش‌ها را رفع می‌کنید؟

الگوی ارائه خدمات در پلتفرم آرتور ۲۴ مرکزمحور است یا خدمت‌محور؟

قیمت‌گذاری در پلتفرم آرتور ۲۴ بر عهده خدمات دهنده است و به‌روز رسانی قیمت‌ها نیز در صورت تمایل به طور لحظه‌ای و در کل به صورت دوره‌ای انجام می‌پذیرد. قیمت‌ها به صورت شفاف در دسترس عموم قرار دارند و همین هم امکان رقابتی‌تر شدن فضا را فراهم می‌کند. لازم به ذکر است که قیمت‌های پیشنهادی به یورو عموما ثابت بوده و از نوسانات قیمت‌های ریالی در امان هستند.

توجه داشته باشید که مخاطب اصلی آرتور۲۴ گردشگران سلامت بین‌الملی هستند و بنابراین الگوی ما خدمت‌محور است. در عین حال روند برندسازی مراکز خدمات درمانی نیز با توجه به بازخوردمحور بودن رویکردمان قابل انجام است.

در مجموع چند خدمت درمانی در تخصص‌های مختلف در پلتفرم آرتور ۲۴ عرضه شده است؟

تا این لحظه ۱۳۱ خدمت در زیرشاخه‌های مختلف درمان و زیبایی را به گردشگران سلامت ارائه می‌کنیم.

خدمات در پلتفرم آرتور ۲۴ به چند زبان عرضه می‌شود؟

به هشت زبان فارسی، انگلیسی، عربی، آلمانی، فرانسوی، چینی، کره ای و روسی

در زمینه بازاریابی و برای اینکه بیمارستان‌ها و آژانس‌های مختلف از پلتفرم گردشگری سلامت آرتور ۲۴ استفاده کنند، چه برنامه‌ای دارید؟

ما با تکیه بر اصول اخلاقی در حوزه تجارت و همچنین ایجاد حس اعتماد متقابل سعی بر آن داشته و داریم که با هم‌افزایی به رشد خود و مجموعه‌های همکار کمک کنیم. در بحث گردشگری سلامت به طور خاص، کلینیک‌ها همکاری ما به صورت اشتراکی است و این با الگوی رایج قدرالسهمی تفاوت‌های بسیار دارد. البته دوره آزمایشی رایگان برای درک بهتر نحوه همکاری را در نظر گرفته‌ایم.

در این مدل همکاری، طرفین در حوزه‌ تخصصی خود اعم از مشاوره و طبابت از یک سو و بازاریابی و تسهیل سفر از سوی دیگر فعالیت می‌کنند و در نتیجه هزینه و ریسک بین دو طرف تقسیم می‌شود. نتیجه این مدل همکاری کاهش چند برابری هزینه‌های تبلیغاتی برای مراکز درمانی و زیبایی و افزایش درآمد در هر مورد ارجاعی است. یعنی چون پورسانت حذف شده، در میان مدت به شفاف‌سازی قیمت‌ها و کاهش هزینه‌ها برای بیماران و سلامت‌جویان نیز منجر خواهد شد.

مجموعه‌های درمانی باید واجد شرایط و ویژگی‌هایی باشند که ما در آرتور ۲۴ امکان همکاری با آن‌ها را داشته باشیم. از جمله اینکه به جذب گردشگران سلامت داخلی و خارجی علاقمند باشند؛ خدمات تخصصی و باکیفیت را قیمت رقابتی عرضه کنند؛ حداقل یک نیروی انسانی مسلط به زبان‌های انگلیسی و عربی در مجموعه خود داشته باشند

 همین مدل درباره شرکت‌های تسهیلگر و آژانس‌ها نیز صادق است. گرچه معتقدیم مدل همکاری ما لزوما نوآورانه و جدید نیست، اما تنها در سال‌های اخیر و به دلیل گسترش استفاده از ابزارهای اینترنتی و آشنا شدن مخاطب عام با فضای مجازی، در ایران و کشورهای در حال توسعه توجیه‌پذیر شده است.    

آرتور ۲۴ روی چه بازارهایی بیشتر تمرکز دارد؟ بازار افغانستان برای شما چقدر مهم است؟

اولویت ما تمرکز بر کشورهایی است که شرط ویزا را به کلی لغو کرده‌اند یا اینکه فرایند گرفتن ویزای آن‌ها پیچیده‌ و زمان‌بر نیست. در عین حال به علت تشابهات فرهنگی و زبانی و نزدیکی جغرافیایی، به بازار افغانستان توجه ویژه داریم.

برای توسعه بازار گردشگری سلامت مشهد چه کارهایی می‌توان انجام داد؟ نقش استارتاپ‌ها و کسب‌و‌کارهای نوپا در این زمینه چقدر موثر است؟

گردشگران داخلی و خارجی پیوسته به شهر مشهد به واسطه میزبانی از بارگاه مطهر رضوی توجه خاصی نشان داده‌اند. جدا از جذابیت‌های مذهبی و فرهنگی مشهد، این شهر از لحاظ زیرساخت و امکانات گردشگری نیز در زمره شهرهای سطح اول کشور قرار دارد. نقش اصلی کسب و کارهای نوپا برای موفقیت و البته رونق دادن به صنعت گردشگری سلامت این کلانشهر، معرفی بهینه امکانات در فضای مجازی و تسهیل فرآیند سفر است. از ساده‌ترین قدم‌ها نظیر امکان رزرو اینترنتی اماکن گردشگری مانند موزه‌ها، پارک‌ها، و رستوران‌ها، تا تولید محتوای با کیفیت به صورت متنی و تصویری برای بالغ بر یک میلیارد مسلمان، استارتاپ‌ها نقشی برجسته دارند و اگر به صورت جدی‌‌تر وارد میدان شوند، شاهد آغاز یک بازی برد برد برای تمامی ذی‌نفعان این صنعت در مشهد خواهیم بود.

ایران و افغانستان دو کشور همسایه و دارای پیوندها و مشابهت‌های فرهنگی و اجتماعی زیادی نسبت به یکدیگر هستند. ایران از دیرباز در زمینه طب و پزشکی از کشورهای پیشرو منطقه بوده و از آن سو نیز در افغانستان دهه‌ها جنگ و نزاع داخلی و اشغال خارجی، فرصت و انگیزه لازم را برای سرمایه‌گذاری بر زیرساخت‌های درمان و سلامت کشور ایجاد نکرده است. با اینکه در سال‌های اخیر اقداماتی انجام شده اما با توجه پاسخگوی نیاز مردمان این دیار نیست.

 شهروندان افغانستانی نیاز به معالجه و درمان دارند و برای برخی گروه‌ها که امکان مسافرت به کشورهای دیگر را دارند، گردشگری سلامت راهی منطقی و دوراندیشانه است. در سال‌های اخیر با اینکه تعداد گردشگران افغان در کشورهای دیگر رو به افزایش گذاشته، مقصد اغلب آن‌ها کشورهای غیرهمجوار است و متاسفانه از پتانسیل‌های همسایگی و نزدیکی با ایران کمتر استفاده شده است. به‌خصوص اینکه که انگیزه اصلی گردشگران افغانستان نیز دریافت خدمات درمانی و پزشکی است.

دلایل زیادی برای این موضوع مطرح می‌شود که یکی از مهمترین آن‌ها نبود استراتژی‌های هماهنگ و منعطف میان نمایندگی‌های سیاسی درباره گردشگران سلامت است. استراتژی‌های گردشگری سلامت در کابل یا هرات یا مرازشریف یا قندهار هماهنگ نیستند و برای نمونه ممکن است در یک ولایت اجازه اعزام گردشگران سلامت داده شود اما در ولایت دیگری این کار ممنوع باشد.

موضوع دیگر دخالت کلینیک‌های با هویت ایرانی در تشخیص صحت ادعای بیماری بیماران است. این چالش زمانی که عملکرد کلینیک‌های ایرانی را با کلینیک‌های کشورهای هند و پاکستان مقایسه می‌کنیم، برجسته می‌شود. اینکه صحت ادعای افراد تنها از طریق کلینیک‌های ایرانی بررسی می‌شود، حرف و حدیث‌های زیادی ایجاد کرده و مانعی اساسی در توسعه همکاری‌ها تلقی می‌شود.

وضعیت بیماران بعد دریافت خدمات درمانی در ایران باید پیگیری شود و اصطلاحا بیماران به حال خود رها نشوند. این مسئله را می‌توان با انعقاد قراردادهای همکاری میان بیمارستان‌های ایران و بیمارستان‌های افغانستانی به خوبی مدیریت کرد

یعنی اگر یک کلینیک یا بیمارستان افغانستانی تایید کرد که بیماران نیازمند حضور در ایران هستند، همین باید کفایت کند و نیاز به تاییدیه از مراکز و نهادهای دیگر نیست. کمااینکه هم‌اکنون برای رفتن به هندوستان و پاکستان و دریافت خدمات درمانی، روال به همین است.

سومین مسئله تمایل رو به فزونی گردشگران عادی برای دریافت تسهیلات ویزای سلامت به دلیل وجود مشکلات و تاخیرها در صدور ویزای عادی است. تا قبل از شیوع کرونا گردشگران عادی به این دلیل که فرآیند اعطای روادید طولانی بود و ناچار بودند صف‌های چندین ماهه برای حضور ویزای ورود به ایران منتظر بمانند، چاره را در این دیده‌اند که برای دریافت ویزای سلامت اقدام کنند. حجم بالای درخواست‌ها برای ویزای سلامت و بوروکراسی‌های پیچیده در صدور این نوع ویزا نیز منجر به باب شدن ویزافروشی شده است.

ویزاهای درمانی با مبالغ بسیار بالا به فروش می‌رسند و همین مسئله مشکلات و چالش‌های مضاعفی را برای بیماران ایجاد کرده است. به نظر می‌رسد که اگر از سمت ایران، تدبیری برای این موضوع اندیشیده شود، ترافیک ویزای سلامت سبک‌تر خواهد شد.

چهارمین موضوع این است که در برخی از اوقات نمایندگی سیاسی به گردشگران سلامت فشار وارد می‌کنند و آن‌ها را ناچار می‌کنند که از طریق خطوط هوایی به ایران اعزام شوند. این در حالی است که برای شهروندان افغان ساکن هرات الزامی وجود ندارد که بعد از دریافت ویزای سلامت منتظر بمانند تا پروازی از افغانستان راهی ایران شود بلکه به دلیل فاصله کوتاه هرات تا مرزهای ایران می‌توانند در زمانی کمتر از چهار یا پنج ساعت خود را به شهر مشهد برسانند. بنابراین مدت زمان انتظار برای حضور گردشگران سلامت افغان از هرات تا مشهد به جای ۵ روز، ۵ ساعت است.

مسئله دیگر ایجاد تسهیلات برای گردشگران سلامت در مبادی ورودی با توجه به وضعیت آن‌هاست. مهم است که گردشگران سلامت در مبادی ورودی- چه مرزهای هوایی و چه مرزهای زمینی- به عنوان بیمار پذیرش شوند و از خدمات و تسهیلات لازم اعم از آمبولانس و… برخوردار شوند. اگر چنین تدابیری از سمت ایران اندیشیده شود، نوعی تبلیغ هم به حساب خواهد آمد و در برندسازی گردشگری ایران موثر واقع می‌شود. یعنی اگر گردشگران افغان ببینند که ایران گردشگران سلامت را به عنوان گردشگر سلامت پذیرش می‌کند، موضوع را به هم‌میهنان خود نیز خواهند گفت و این بزرگ‌ترین تبلیغ برای ایران است.

اگرچه راه‌اندازی چنین امکاناتی هزینه‌‌هایی به ایران تحمیل خواهد کرد اما باید قبول کرد که این راهکارها نوعی سرمایه‌گذاری است و حتی می‌توان برای توسعه زیرساخت‌ها و امکانات لازم آن از محل منابعی که در فرآیندهای صدور ویزا به دست می‌آید، تامین مالی صورت گیرد.

در برخی از اوقات نمایندگی سیاسی به گردشگران سلامت فشار وارد می‌کنند و آن‌ها را ناچار می‌کنند که از طریق خطوط هوایی به ایران اعزام شوند. این در حالی است که برای شهروندان افغان ساکن هرات الزامی وجود ندارد که بعد از دریافت ویزای سلامت منتظر بمانند تا پروازی از افغانستان راهی ایران شود

ششمین مسئله، نبود ساختار مناسب برای پذیرش بیماران خارجی است. واقعیت این است که در مراکز درمانی ایران با وجود پزشکان حاذق و متخصص زیادی که مشغول خدمت‌دهی هستند، هنوز مسئله وجود مترجم متخصص حل نشده است. گردشگران افغانستانی به زبان‌های مختلف صحبت می‌کنند و برای مثال در شهر قندهار که دومین شهر بزرگ افغانستان است، زبان و گویش مردم، پشتویی است.

دست‌کم انتظار می‌رود در بیمارستان‌های شهری مثل مشهد از پزشکان آشنا به زبان پشتویی بهره گرفته شود یا اینکه افراد دیگری از کادر درمانی که به زبان آشنا باشند و کارهای ساده‌ای مثل شرح حال گرفتن از بیمار یا دادن اطلاعات درمانی را انجام دهند. اگر چنین شوند، بیماران بیشتر احساس آرامش و رضایت خواهند کرد.

مسئله دیگر رفتارهای دوگانه بیمارستان‌ها و مراکز درمانی ایرانی با بیماران افغان است. از بیماران به محض ورود به مراکز درمانی پرسیده می‌شود که آیا در ایران ساکن هستند یا افغانِ خارجی هستند که در قالب گردشگر وارد ایران شده‌اند. اختلاف قیمت خدمات در مراکز درمانی ایران برای این دو گونه بیماران بسیار زیاد و گاه تا چهار یا پنج برابر است.

یعنی گردشگران سلامت افغان که وارد ایران می‌شوند در مقایسه با افغان‌های ساکن ایران ناچار به پرداخت هزینه‌های چندین برابری هستند. این در حالی است که اگر قرار به گرفتن هزینه‌ها از گردشگران سلامت افغان براساس استانداردهای بین‌المللی باشد، در این صورت اصلا نیازی به سوال و جواب کردن نیست. پرسیدن این گونه سوال‌ها تصویری منفی در ذهن گردشگران ایجاد می‌کند. ضمن اینکه در اصل موضوع پرداخت هزینه‌های درمانی بالا نیز باید تجدیدنظر کرد.

همه ما می‌دانیم که مردم افغانستان تمکن مالی مناسبی ندارند و پرداخت هزینه‌های بالا برای اغلب آن‌ها ممکن نیست. از طرف دیگر ما در ابتدای راه گردشگری سلامت هستیم و اگر مراکز درمانی این موضوع را به درستی درک کنند بزرگ‌ترین تبلیغ برای آن‌ها خواهد بود و در آینده می‌توانند از میوه‌های آن بهره لازم را ببرند.

در همین رابطه می‌توان به عدم اشتهار بیمارستان‌ها و مراکز درمانی ایرانی در افغانستان نیز به عنوان هفتمین چالش اشاره کرد. برای مثال در قندهار اگر یک شهروند افغان بیمار شود، اولین مرکز درمانی که به ذهنش متبادر می‌شود، بعد از کلینیک‌های داخلی، بیمارستان آغاخان کراچی است و نه بیمارستان رضوی مشهد. باید در میان مردم کشور افغانستان جا بیفتد که بیمارستان‌های ایرانی چه کیفیتی دارند و چه خدماتی ارائه می‌دهند و این نیازمند تبلیغات و شناساندن و معرفی است. نمایندگی‌های سیاسی و مراکز درمانی ایرانی در افغانستان سال‌هاست اهمیت تبلیغات را نادیده گرفته‌اند و همین غفلت نیز فرصت‌ها را یک به یک به مراکز درمانی کشورهای دیگر داده است.

چالش دیگر ارتباط نداشتن بیمارستان‌ها و مراکز درمانی ایرانی و افغانستانی در زمینه ارائه خدمات به گردشگران سلامت بعد از حضور آن‌ها در ایران است. به این شکل که خدماتی که در بیمارستان‌های ایران ارائه می‌شود باید گارانتی شود که اگر بیماران بعد از بازگشت به افغانستان دچار مشکل شدند، روند درمان خود را در مراکز درمانی ایرانی پیگیری کنند.

از سویی دیگر نیز باید بدانیم که ارائه خدمات بعد از درمان در اشتهار مراکز درمانی ایرانی نقش به‌سزایی دارد. علاوه بر این‌ها کاملا واضح است که وضعیت بیماران بعد دریافت خدمات درمانی در ایران باید پیگیری شود و اصطلاحا بیماران به حال خود رها نشوند. این مسئله را می‌توان با انعقاد قراردادهای همکاری میان بیمارستان‌های ایران و بیمارستان‌های افغانستانی به خوبی مدیریت کرد.

یازدهمین چالش، توجیه بدنه بیمارستان درباره پذیرش گردشگران سلامت افغانستان و رفتار و برخورد محترمانه با آن‌هاست. متاسفانه گاه مشاهده می‌شود در مراکز درمانی ایران برخوردهای شایسته‌ با گردشگران سلامت افغان صورت نمی‌گیرد و این بزرگترین ضدتبلیغ برای ایران و ظرفیت‌های گردشگری سلامت این کشور است.

ویروس کرونا مثل شبیخونی است که به جهان وارد شده و همه امور را از حالت عادی خارج کرده است. وضعیتی که رفته‌رفته مردم در اغلب نقاط جهان به آن عادت کرده و زندگی‌شان را بر مبنای زیست مسالمت‌آمیز با این ویروس تنظیم کرده‌اند. اگرچه در چشم‌انداز همه منتظر رسیدن واکسن هستند، دولت‌ها نیز برنامه‌های کشورداری خود را متناسب با شرایط جدید به‌روز کرده‌اند. مرزهای بین‌المللی در حال باز شدن است، صنعت گردشگری به سرعت در حال احیاست و اقتصادها نیز برای بازگشت به رونق و جبران خسارت‌های کرونا شتاب دارند.

در ایران اما هیچ‌کدام از این خبرها نیست. نه مرزها باز می‌شوند، نه اقتصاد حال و روزش رو به بهبودی است و نه صنعت گردشگری تحرکی دارد. بعد از قریب به هشت ماه از اعلام رسمی شیوع ویروس کرونا در کشور، هنوز متولیان صنعت گردشگری کشور تصمیم نگرفته‌اند می‌خواهند چه کنند. چالش اصلی نیز همین بلاتکلیفی است. کسب و کارهای گردشگری مدت‌هاست می‌گویند تقاضا برای ورود گردشگر بین‌المللی به کشور وجود دارد و در انتظار بازگشایی و صدور روادید هستند اما دریغ از یک پاسخ. کمیسیون گردشگری اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی تهران در اینفوگرافیک زیر، شرحی خلاصه و مفید داده بر وضعیت کسب و کارهای گردشگری در شهریورماه امسال درباره موضوعی به نام صدور روادید.

برای دانلود فایل باکیفیت‌تر اینجا را کلیک کنید

جلسه مشترک فعالان استارتاپی و کسب‌وکارهای نوآور حوزه گردشگری و معاون گردشگری وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی کشور برگزار شد. دستور کار این جلسه که با رعایت فاصله‌گذاری فیزیکی و رعایت پروتکل‌های بهداشتی به صورت حضوری و آنلاین برگزار شد، همفکری فعالان استارتاپی گردشگری و کسب و کارهای نوآور حوزه گردشگری، صنایع دستی و میراث فرهنگی برای عبور از رکود حاکم بر صنعت گردشگری کشور بود.

شرکت‌کنندگان در این جلسه دغدغه‌ها و مشکلات و چالش‌های صنعت گردشگری کشور و اهمیت توجه و اعتنای سیاست‌گذاران به بازیگران جدید در عرصه را به ولی تیموری منتقل کردند. معاون گردشگری وزارت گردشگری نیز گزارشی از اقدامات وزارت‌خانه میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی در یک سال گذشته و به ویژه بعد از شیوع ویروس کرونا و پیش‌بینی‌های آینده این صنعت در ایران و جهان داد.

میزبان جلسه امروز کمیسیون گردشگری اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی تهران بود و استارتاپ روچ، آریامدتور، سریتامدتور، آوایار، علی‌بابا، قدیم‌خونه، تیست‌ایران، هیچ‌هاپ، ساوا، داکتور، جاجیگا، ترمه‌تراول، تریپ‌ساز، بوم‌گردی پیسو، آرتور۲۴، رئیس کمیسیون‌ گردشگری اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی ایران و تهران، دبیر کمیسیون گردشگری اتاق تهران، معاون امور کمیسیون‌های اتاق بازرگانی تهران، عضو انجمن علمی خدمات گردشگری سلامت در آن حضور داشتند.

استارتاپ مدتورایران با شبکه‌ای از متخصصان و تبلیغ و بازاریابی هدفمند در مدتی کوتاه به سودآوری در حوزه گردشگری دست یافته است اگرچه این روزها گردشگری سلامت حال خوبی ندارد.

رمز و راز موفقیت در گردشگری سلامت

گردشگری یکی از صنایع نو و ارزآور در ایران و جهان است و از همین رو استارتاپ‌های بسیاری به این صنعت ورود پیدا کرده و با اجرای ایده‌های نو و خلاقیت درحال رونق بخشیدن به این صنعت هستند. استارتاپ «مدتور ایران» یکی از استارتاپ‌های صنعت گردشگری است که در حوزه توریسم درمانی فعال است و محمدتقی زرین‌کلاه، محمد نیکویی و حسین ناجی سال گذشته آن را راه‌اندازی کرده‌اند.

ارزآوری در صنعت گردشگری

گردشگری این روزها بسیار ترند شده و ورود استارتاپ‌‌ها به این حوزه را باید اتفاق خوبی دانست. بر کسی پوشیده نیست که بازار گردشگری، بزرگ و گسترده است و هرچه تعداد استارتاپ‌ها، شرکت‌ها و اشخاص حرفه‌ای این حوزه بیشتر شوند راحت‌تر می‌توان بازار را از دست رقبای بزرگی مانند ترکیه و هند باز پس گرفت و سهم بیشتری از درآمدهای ارزی را برای کشور به ارمغان آورد. این نسخه‌ای است که همواره فعالان استارتاپی برای توسعه گردشگری مطرح می‌کنند. زرین‌کلاه در این باره می‌گوید: «استارتاپ‌های حوزه گردشگری باید با یکدیگر در ارتباط باشند و دانش و تجربیاتشان را در اختیار یکدیگر قرار دهند، چیزی که متاسفانه وجود ندارد. هیچ‌کس جای دیگری را نخواهد گرفت و هر شرکت و استارتاپ فعال در این حوزه با توجه به پتانسیل‌های مجموعه خود، جایگاه منحصربه‌فرد خود را خواهد داشت.»

به اینستاگرام آگرد بپیوندید

مدتورایران سال گذشته و در بحبوحه نوسانات ارزی تاسیس شد. زرین‌کلاه در این باره می‌گوید: «متاسفانه سال گذشته ارزش پول ملی ایران کاهش چشمگیری داشت و به تعبیری ارزش ریالی دلار افزایش چشمگیری پیدا کرد. با توجه به اینکه نرخ‌ها و تعرفه‌ها در کشور تقریبا ثابت ماند یا رشد کمی داشت، حوزه گردشگری برای ما جذاب شد و تصمیم گرفتیم به این حوزه ورود کنیم.» محمد نیکویی هم‌بنیان‌گذار مدتورایران نیز با اشاره به ارزآوری چشمگیر صنعت گردشگری در جهان می‌گوید: «متاسفانه در ایران این اتفاق آن طور که باید، رخ نداده است. ما قبل از اینکه استارتاپ مدتورایران را راه‌اندازی کنیم، وضعیت گردشگری در شهرهای شیراز و مشهد را بررسی کردیم و با توجه به پتانسیلی که در این حوزه در این شهرها دیدیم و همچنین ضعف‌هایی که بسیار به چشم می‌آمدند، تصمیمان برای راه‌اندازی استارتاپ مدتورایران قطعی شد.»

پیگیری و فالوآپ گردشگران سلامت

استارتاپ مدتورایران به گردشگران تمامی خدمات موردنیازشان اعم از مشاوره آنلاین پزشکی قبل از ورود به ایران، اقامت در هتل، مترجم همراه، خدمات درمانی باکیفیت، ترانسفر درون‌شهری، پیگیری و فالوآپ در کشور مبدا را ارائه می‌دهد. آن طور که نیکویی می‌گوید مدتورایران تمام امور مربوط به گردشگران را خودشان انجام می‌دهند و با توجه به تمرکز روی خدمات درمانی، این بخش از خدمات را تا گسترش بیشتر تیم گردشگری برون‌سپاری می‌کنند. مدتورایران درواقع پلتفرمی آنلاین در حوزه مدیکال توریسم است که از جذب تا فالوآپ را انجام می‌دهد و بازاریابی و تبلیغات خود را نیز بر بستر فضای مجازی انجام می‌دهد. این استارتاپ تاکنون مراجعه‌کنندگان زیادی از کشورهای عراق و عمان به ایران آورده و با مشاوره‌هایی که انجام داده توانسته گردشگران زیادی را به ایران جذب کند. مدتورایران در زمینه فالوآپ مراجعه‌کنندگان نیز اقداماتی انجام می‌دهد. نیکویی در توضیح فرایندهای فالوآپ و پیگیری بیماران می‌گوید: «ما یک تیم متخصص در مجموعه مدتورایران داریم که مراجعه‌کنندگان پس از بازگشت به کشورشان سوال‌هایشان را با این تیم مطرح می‌کنند. تیم متخصص ما در کمتر از ۲۴ ساعت پاسخ‌گوی پرسش‌هاست و در مواردی هم که از پاسخ‌دهی ناتوان باشیم، فرد به پزشک معالج ارجاع داده می‌شود.»

بازدهی گردشگری سلامت

استارتاپ مدتورایران در بیش از یک سالی که فعال است، به درآمدزایی مطلوبی رسیده و آن طور که بنیان‌گذاران این استارتاپ می‌گویند برآورد این بوده که در بازه‌ای ۱۸ ماهه به نقطه سربه‌سر خواهندرسید، اما باتوجه به روند رشدی که تجربه کرده‌اند، پس از ۶ ماه به این نقطه رسیده‌اند. مدتورایران تاکنون برنامه‌‌ای برای جذب سرمایه‌گذار نداشته و آنگونه که نیکویی می‌گوید دلیل اصلی‌اش مشغله‌های فراوان و شرکت در نمایشگاه‌ها و رویدادهای مختلف بوده است. او در این باره می‌گوید: «ما تاکنون نتوانسته‌ایم به‌دنبال سرمایه‌گذار باشیم. اما خوشبختانه پیشنهادهایی در این زمینه داریم که در حال بررسی آن‌ها هستیم.»

نقش منابع انسانی در شرکت گردشگری سلامت

اگر دو مشخصه کلیدی صنعت گردشگری ایران را رو به رشد بودن و تعدد بازیگران و نقش‌آفرینان خرد و درشت بدانیم، روشن است برای خلق بیشترین میزان ارزش‌افزوده باید به ابزارهای خاصی مجهز بود یا ویژگی‌های منحصربه‌فردی داشت که در میدان رقابت باقی ماند. بنیان‌گذاران مدتورایران می‌گویند مزیت رقابتی‌شان برخورداری از تیمی مجرب و تخصصی است. زرین‌کلاه بر همین موضوع تاکید می‌کند و یادآور می‌شود: «با توجه به اینکه این حوزه به‌شدت نیروی انسانی محور است، بزرگ‌ترین مزیت رقابتی مدتور ایران، تیم خوب این استارتاپ است. تیمی که توانسته طی مدت کوتاهی رشد قابل توجهی داشته باشد. اکثر اعضای استارتاپ مدتورایران دانشجویان و فارغ‌التحصیلان رشته‌های مهندسی دانشگاه صنعتی شریف و پزشکی دانشگاه تهران هستند. علاوه‌ بر این، مدتورایران به‌جز تهران با توجه به پتانسیلی که در شیراز و مشهد وجود دارد، حوزه فعالیت خود را به این شهرها هم گسترش داده است. همچنین قرار است که در شهرهای مرزی با پتانسیل خدمات‌دهی قابل‌قبول نیز فعالیت‌هایی انجام دهیم، چراکه افرادی که از طریق مرزهای زمینی وارد ایران می‌شوند تمایل دارند که مسیرهای رفت‌وآمدشان را کمتر کنند و به‌نوعی نزدیک مرز کارهای‌شان انجام شود.»

بازاریابی و تبلیغ هدفمند در گردشگری سلامت

استارتاپ مدتور ایران در چهارمین کنگره گردشگری سلامت کشورهای اسلامی که مهرماه امسال در تهران برگزار شد، از میان بیش از ۲۰ استارتاپ فعال در این حوزه به‌عنوان استارتاپ برگزیده انتخاب شد. همین مسئله گواه این است که بنیان‌گذاران مدتورایران چگونه موفق شده‌اند پله‌های رشد را بالا بروند و خدمات باکیفیت را به مراجعه‌کنندگان و مشتریان خود عرضه کنند. یکی از رمزهای اصلی موفقیت مدتورایران بدون‌شک بازاریابی اصولی این استارتاپ است. این استارتاپ تاکنون بر بازار کشورهای عراق و عمان متمرکز بوده حالا هم موسسان آن در نظر دارند کسب‌وکار خود را گسترش داده و در بازار کشورهای آذربایجان، اقلیم کردنشین عراق، افغانستان و اروپای شرقی نیز به ایفای نقش بپردازند و در این راه هم بازاریابی و تبلیغات حداکثری استفاده کنند. زرین‌کلاه تولید محتوا برای پلتفرم آنلاین و شبکه‌های اجتماعی مدتورایران را مهم‌ترین بخش کار تبلیغاتی در این استارتاپ می‌داند و توضیح می‌دهد: «استفاده از ابزارهای بهینه‌سازی موتور جست‌وجوی گوگل، پروموشن فیس‌بوک، گوگل ادز و… از مواردی هستند که در فضای آنلاین برای بازاریابی و تبلیغات مدتورایران از آن بهره می‌بریم. همه این موارد مربوط به قسمت آنلاین کسب‌وکار مدتورایران است.» بخش دیگری از تبلیغات و بازاریابی در مدتورایران به گفته کلاهی به‌صورت آفلاین است. به این صورت که در کشورهای هدف نمایندگان این استارتاپ برای آن‌ها مراجعه‌کننده به ایران می‌فرستند. در همین زمینه این استارتاپ در نظر دارد در برخی از کشورهای هدف خود دفاتری نیز تاسیس کند.

گفت‌وگو با حسین والی بنیان‌گذار استارتاپ گردشگری آن سو

حسین والی ۴۰ ساله است و دانش‌آموخته کارشناسی ارشد آهنگسازی از دانشگاه هنر تهران و کارشناسی موسیقی از دانشکده هنر و معماری دانشگاه آزاد تهران. او از دوازده سالگی با نوازندگی تار و سه‌تار آشنا شده، ردیف‌های سازی و آوازی را نزد استادان نام‌آشنای موسیقی ایرانی فراگرفته و بیش از ۱۷سال است که موسیقی تدریس می‌کند. سارا زندوکیلی هم، دانش‌آموخته دکترای حرفه‌ای دندان‌پزشکی از دانشگاه شهید بهشتی و کارشناسی ارشد عکاسی از دانشکده هنرهای زیبای دانشگاه تهران است. او متولد سال ۱۳۵۹ است. زندوکیلی در کارنامه خود سابقه شرکت در چند نمایشگاه و رویداد ملی عکاسی، داوری جشنواره عکس دانشجویی، همکاری با نشریات هنرهای تجسمی در زمینه تالیف و ترجمه مقالات عکاسی و هنری و نیز تدریس عکاسی در دانشکده هنرهای زیبا را دارد. حسین و سارا تصمیم گرفته‌اند موسیقی و سفر را با هم تلفیق کنند تا مهارت‌آموزان بدون دغدغه و دور از شلوغی‌های زندگی روزمره شهری، موسیقی را فراگیرند، از آن لذت ببرند و با آن به آرامش برسند. تجربه‌ای بینش‌محور که موسیقی، سفر و زندگی را تلفیق می‌کند تا خاطره‌ای ماندگار بجا بگذارد. شکلی از گردشگری تخصصی مبتنی بر تجربه و مهارت‌آموزی که در کسب‌وکاری با نام آن سو تبلور یافته. آن سو تورهای موسیقی‌محور در دل طبیعت برگزار می‌کند؛ شکلی از گردشگری سبز که سبکی سالم از زندگی را ترویج می‌کند. با حسین والی به گفت‌وگو نشسته‌ایم تا با آن‌سو بیشتر آشنا شویم.

آن سو را برایمان تعریف کنید.

بستری مشارکتی برای آفرینش هنر معناگرایی که ما را با درون خود، با یکدیگر و با طبیعت، پیوند می‌دهد. در میان شاخه‌های هنر، «موسیقی» که محور اصلی فعالیت‌های آن‌سو بوده و سفر، بستری مهم برای شکل‌گیری ایده این فعالیت‌ها و پیاده‌کردن آن‌ها بوده است. زمانی که با سارا آشنا شدم، ایده برگزاری کمپ‌های آموزش موسیقی در قالب سفرهای چند روزه در ذهنمان شکل گرفت که بعدها نام آن را «کارگاه هم‌آهنگی» گذاشتیم.

هدفتان از تاسیس آن سو چه بود؟

در ابتدا هد‌فمان این بود که روشی مکمل یا جایگزین برای شیوه‌های متداول آموزش ساز به‌وجود بیاوریم. معمولاً شیوه سنتی به‌صورت کلاس‌های نیم تا یک ساعت در هفته با سرفصل‌ها و منابع آموزشی کم ‌و بیش مشخص است. ما تصمیم گرفتیم شرایط مکانی و زمانی متفاوتی برای فرایند آشنایی و تمرین با ساز تعریف کنیم، بنابراین کلاس موسیقی را به محیط‌های غیرشهری و طبیعی‌تر بردیم و بازه زمانی دو تا پنج روز برای تمرین فشرده و متمرکز، به‌دور از دغدغه‌ها و شلوغی‌های زندگی روزمره شهری در نظر گرفتیم. بعد از مدتی کارگاه هم‌آهنگی تبدیل به یک شیوۀ آموزش پویا و تعاملی شد و آثار و نتایج آن بسیار فراتر از چیزی بود که انتظار داشتیم.

کارگاه هم‌آهنگی چه ویژگی‌هایی دارد؟

حضور در جمع و فضای صمیمانه و غیررقابتی کار گروهی، فرصت تعمق و مکاشفه در طبیعت آرام، تجربه‌های خلاقانه‌تر در بیان موسیقایی و استفاده از فعالیت‌های مفرح و سازنده‌ای مثل تمرین‌های بدنی و بازی‌های جمعی، بخشی از ویژگی‌های کارگاه هم‌آهنگی است که فرایند یادگیری را عمیق‌تر و لذت‌بخش‌تر می‌کند و بینش هنرجویان را در باب موسیقی، هنر و زندگی وسعت می‌بخشد. پروژۀ کارگاه هم‌آهنگی از تیرماه ۹۳ شکل گرفته و تا کنون بیش از ۲۰ کارگاه در مناطق مختلف ایران و ترکیه برگزار شده است.

آن سو چه خدماتی ارائه می‌کند؟

یکی از خدمات آن سو برگزاری مجموعه نشست‌های گفت‌وگو و هم‌نوازی با عنوان «آهنگ پیوستن» است که از تابستان ۹۸ با همکاری مجموعۀ فرهنگی See You in Iran در محل هاستل کوژین در تهران برگزار می‌شود. بیشتر موضوعات این نشست‌ها، به‌نحوی با مفهوم سفر و آشنایی و تعامل با فرهنگ‌های موسیقایی مختلف مرتبط است.

برنامه‌های آن‌سو را چگونه اطلاع‌رسانی می‌کنید؟

اطلاع‌رسانی عمومی سفرها و سایر رویدادهای فرهنگی آن‌سو، تابه‌حال در سطح محدود از طریق شبکه‌های اجتماعی، با کمک عکس، ویدئو و محتوای نوشتاری بوده است. بسیاری از شرکت‌کنندگان از طریق تدریس موسیقی، اجراها و رویدادهایی که برگزار می‌کنیم، با آن‌سو آشنا می‌شوند.

آیا مخاطب غیرایرانی هم دارید؟

بله، مخاطبان غیرایرانی ما اغلب کسانی هستند که از پیش کنجکاوی و جست‌وجویی در فرهنگ ایرانی داشته‌اند و با این هدف به ایران سفر می‌کنند یا ما در سفرهایی که داریم از طریق رابطه‌های بین‌فردی و جمع‌های هم‌سو با آن‌ها آشنا می‌شویم.

سفرهای شما به عبارتی شکلی از گردشگری تندرستی است. سفری که به آدم‌ها آرامش و دوری از تنش‌های شهری را هدیه می‌دهد. یک جور گردشگری سبز. خودتان این شکل از گردشگری را چطور می‌بینید؟

هرچند سفرهای آموزشی آن‌سو، به‌طور تخصصی در حوزه گردشگری و تندرستی نیست، اما به‌دلیل نوع نگرشی که داریم، بسیاری از مخاطبان‌مان طرفداران یا فعالان سبک زندگی سالم، هماهنگ با طبیعت و پایدار هستند. در طول کارگاه‌ها هم سعی می‌کنیم تجربیات خود را از تمرین‌های سلامت ذهن و بدن با یکدیگر به اشتراک بگذاریم. همچنین از وعده‌های غذایی سالم استفاده و سعی می‌کنیم به محیط‌زیست و فرهنگ بومی منطقه میزبان احترام بگذاریم. باور داریم چنین رویکردی، موجب غنای بیشتر کارگاه‌ها می‌شود و به افراد کمک می‌کند که رابطه عمیق‌تر و بامعناتری را میان هنر و موسیقی با نفس زندگی کشف کنند.

نمونه آن سو در کشورهای دیگر هم وجود دارد؟

در حال حاضر، کمپ‌های سلامت‌محور با روش‌ها و قالب‌های بسیار متنوعی در سراسر دنیا و معمولا در مکان‌هایی به نام Retreat Center که به همین منظور طراحی یا بهینه شده است، انجام می‌شود و اغلب برای شهرنشینانی که گرفتار زندگی پرشتاب و در معرض انواع آلودگی‌های زیست‌محیطی هستند، فرصتی برای آرام‌گرفتن و مراقبت بیشتر از جسم و جان فراهم می‌کند.

گفت‌وگو با علی خدابخشی مدیرعامل مزرعه گردشگری خورشید

زندگی‌های شهری و دغدغه‌های آن، فرصت بودن در طبیعت را از ما گرفته است به‌گونه‌ای که حتی برای تفریح و خوش‌گذرانی هم به سمت فعالیت‌های ماشینی و دیجیتالی می‌رویم و روز‌به‌روز از آرامش طبیعت دورتر می‌شویم‌. ازاین‌رو، در نزدیکی شهرهای بزرگ مزرعه‌های گردشگری ساخته شده تا مجالی دوباره برای رفتن به طبیعت برای ما فراهم شود. یکی از این مجموعه‌ها با نام مزرعه گردشگری خورشید در نزدیکی تهران در شهر دماوند توسط علی خدا‌بخشی و همسرش محبوبه ملکی ساخته شد. این زوج جوان و خوشفکر تصمیم گرفتند با اتکا به علم و تجربه‌ای که سال‌ها در سفرهایشان کسب کرده بودند اولین مزرعه گردشگری را در ایران تاسیس کنند. علی خدابخشی معتقد است، گردشگری مزرعه یکی از پیچیده‌ترین گردشگری‌ها بوده که باید با علم به آن انجام شود.

در ابتدا برای مخاطمانمان از مزرعه گردشگری بگویید و اینکه این نوع از گردشگری در دنیا چه جایگاهی دارد؟

مزرعه گردشگری در دنیا با نام آگری‌توریسم مشهور است و یکی از نیازهای مهم شهرهای بزرگ محسوب می‌شود. در دنیای مدرن زندگی مردم یک زندگی ماشینی و دیجیتال است و هرروز هم بیشتر می‌شود، بنابراین افراد برای کسب آرامش و لذتی که در آن است بیش از گذشته نیازمند طبیعت هستند.
علاوه ‌بر این موضوع، آگری‌توریسم فایده مهم دیگری نیز دارد. در همه دنیا به‌دلیل تغییر کاربری اراضی کشاورزی امنیت غذایی جامعه مورد تهدید واقع شده است که آگری‌توریسم از آن جلوگیری می‌کند. در این نوع توریسم، کشاورزی و گردشگری هرکدام مسیر خود را می‌روند و در کنار هم ساختار جدیدی را به‌وجود می‌آورند. درواقع هیچ موردی در کشاورزی در آگری‌توریسم حذف نخواهد شد. آگری‌توریسم همچنین از نظر درآمدی برای کشاورزان بسیار مفید است. امروزه کشاورزی بسیار کم‌سود بوده و حتی در بعضی از موارد زیان‌ده است که با کمک‌های دولتی سرپا هستند. این می‌تواند منبع خوبی برای درآمدزایی کشاورزان باشد. البته به‌طور معمول آگری‌توریسم برای واحدهای کشاورزی کوچک، مرغداری‌ها و دامدارهای کوچک مناسب بوده و واحدهای بزرگ به آن نیازی ندارند.

چه عاملی باعث شد که شما و همسرتان مزرعه گردشگری خورشید را در ایران راه‌اندازی کنید؟

من و همسرم سال‌ها به کشورهای مختلف سفر کرده و در این سفرها با آگری‌توریسم‌های مختلفی آشنا شدیم. همین موضوع باعث شد که کمبود یک مزرعه گردشگری را در ایران احساس کنیم. باتوجه به اینکه تحصیلات دانشگاهی من کشاورزی و همسرم گردشگری بود، همچنین با توجه به تجربه‌های بسیاری زیادی که در حوزه گردشگری داشتیم، تصمیم گرفتیم که مزرعه و دامداری کوچکمان در دماوند را تبدیل به یک مزرعه گردشگری کنیم، بنابراین اولین مزرعه گردشگری کشور با نام مزرعه گردشگری خورشید در دماوند تاسیس شد.

در این مزرعه چه سرویس‌هایی ارائه می‌شود و تا چه میزان این خدمات با استانداردهای جهانی همخوانی دارد؟

در این مزرعه ۳۸ سرویس مانند آشنایی با ماشین‌آلات کشاورزی و رانندگی با تراکتور، آشنایی با کشاورزی، ماسه بازی، بازی با حیوانات، استخر کودک، سایت تیوپ‌سواری برای زمستان، اقامتگاه نمکی که اولین اقامتگاه نمکی کشور بوده که همه لوازم مانند تخت و مبل و … هم با سنگ نمک است، رستوران، الاغ‌سواری، بزرگ‌ترین سرسره ایران، پل کابلی ۱۶۰ متری و…. که هم بخش تفریح و سرگرمی گردشگر را تامین می‌کند و هم بُعد علمی و آموزشی مزرعه در آن رعایت می‌شود.

گردشگران مزرعه خورشید
به جرئت می‌توانم بگویم که مزرعه گردشگری خورشید یکی از کامل‌ترین آگری‌توریسم‌های جهان است. از آنجایی که ما به کشورهای بسیاری سفر کردیم با آگری‌توریسم‌های بسیاری در سراسر دنیا آشنا شدیم، همچنین سلیقه مردم را در دنیا در این بخش به‌خوبی می‌شناسیم می‌توانم بگویم این مجموعه از نمونه‌های کامل‌ترین آگری‌توریسم‌های جهان است.

گردشگری تندرستی، یکی از شاخه‌های گردشگری است. باتوجه به کارایی آگری‌توریسم به‌نظر می‌رسد که این نوع از گردشگری می‌تواند نقش به‌سزایی در توسعه گردشگری تندرستی داشته باشد. نظر شما در این‌باره چیست و این دو تا چه میزان مکمل یکدیگر هستند؟

به‌واسطه نقش طبیعت در آگری‌توریسم‌ها، همچنین وجود هتل نمکی، یکی از مخاطبان مزرعه گردشگری خورشید، گردشگران سلامت هستند. هتل نمکی برای بیماران تنفسی بسیار مفید بوده، همچنین خواص آرامش‌بخشی بسیاری دارد. محیط طبیعت مزرعه و نزدیکی با حیوانات یکی از مفرح‌ترین و سالم‌ترین تفریحات محسوب می‌شود.

در ایران کشاورزی به‌دلیل کمبود آب و همچنین ضررهای مالی و یا سود کم نسبت به گذشته بسیار کم شده است. مزرعه گردشگری تا چه حد می‌تواند به رونق دوباره کشاورزی کمک کند؟

تاسیس یک مزرعه کشاورزی برای واحدهای کشاورزی کوچک بسیار مفید است. در این نوع از توریسم، آب مصرفی کاملا قابل بازیافت بوده و هدر نخواهد رفت. همچنین این نوع از توریسم اشتغال‌زایی بسیاری هم نیز خواهد داشت. مزرعه ما قبل از آنکه تبدیل به یک آگری‌توریسم شود تنها دو کارگر اتباع خارجی داشت که آن را می‌چرخاندند. اما اکنون ۳۰ کارگر ایرانی در این مجموعه فعالیت می‌کنند. علاوه‌براین موارد بخش جدیدی به اقتصاد واحد کشاورزی اضافه می‌شود که برای آن‌ها بسیار سود‌ده خواهد بود.

ورود به این بخش نیازمند چه پیش‌نیازهایی است؟

اولین اولویت در آگری‌توریسم‌ها تسلط به علم این حوزه است. بسیاری از افراد فکر می‌کنند که با داشتن یک مزرعه یا دامداری کوچک می‌توانند این کار را انجام دهند. اما به‌هیچ وجه این‌گونه نیست و نمی‌توان به صرف داشتن یک مکان کوچک و یا سرمایه این کار را انجام داد و قطعا محکوم به شکست است، زیرا آگری‌توریسم یکی از پیچیده‌ترین شاخه‌های گردشگری و کشاورزی است. در این‌گونه از گردشگری‌ها بهداشت و ایمنی افراد که به‌صورت مستقیم با جان انسان در تماس بوده، در میان است. همین دو موضوع باعث می‌شود که ملاحظات بسیار سنگینی در این گردشگری مطرح شود. با جست‌وجوی کوتاهی در اینترنت متوجه می‌شویم که این نوع از توریسم تا چه میزان تخصصی بوده و حتی در دانشگاه رشته‌ای جداگانه برای آن وجود دارد.

پل کابلی

درواقع نمی‌توان با کپی و تقلید یک مزرعه گردشگری تاسیس کرد. این اشتباه فاحشی است که تعدادی از افراد آن را انجام داده‌اند اما موفق نشدند. علاوه‌براین باعث می‌شوند که این فعالیت به‌طورکلی متوقف شود و عوامل نظارتی جلو آن را بگیرند و فضای عمومی جامعه در مقابل آن جبهه بگیرند. کماکان که این اتفاق در چند مورد مشابه رخ داد و فعالیت‌های خوبی در کشور شکست خورد. مورد بعدی سرمایه‌گذاری مناسب در این‌گونه از توریسم است. آگری‌توریسم تنها به فعالیت کشاورزی محدود نمی‌شود بلکه باید جاذبه‌های سرگرمی دیگری در کنار آن قرار بگیرد. درواقع وجود جاذبه در کنار کشاورزی برای بقای آگری‌توریسم بسیار ضروری است که این نیازمند سرمایه‌گذاری وسیع است.
یکی دیگر از عوامل مهم در موفقیت آگری‌توریسم مکان‌یابی درست برای راه‌اندازی آن است. مزرعه‌های گردشگری کشاورزی باید در نزدیکی شهرهای بزرگ و صنعتی تاسیس شود تا بازار خود را پیدا کنند. اگر این مزرعه‌ها در شهرهای کوچک و روستایی تاسیس شوند به‌هیچ‌وجه مشتری نخواهند داشت.

کسب‌وکارهای آنلاین چه تاثیری در رشد مزرعه گردشگری دارند؟

بیشترین مخاطبان و مشتریان مزرعه گردشگری خورشید به‌صورت معرفی از سوی دیگران (تبلیغات دهان به دهان) به این مرکز مراجعه و یا افراد و خانواده‌هایی هستند که چندین بار به این مزرعه آمده‌اند، هستند. درواقع می‌توان گفت تا زمانی که افراد احساس نکنند این‌گونه از گردشگری تا چه میزان در روح، روان و آرامش آن‌ها موثر است انگیزه‌ای برای استفاده از آن ندارند.

به اینستاگرام آگرد بپیوندید

فضای مجازی کمک می‌کند تا یک واحد گردشگری مانند مزرعه گردشگری خورشید، خودش را به همه معرفی و مخاطب خود را پیدا کند. اما متاسفانه این روزها بیشتر کسب‌وکارهای آنلاین واسطه‌گری می‌کنند و بیشتر از آنکه مثبت باشند نقش منفی دارند. به‌گونه‌ای که به آن‌ها در جامعه چه از جانب مشتری و چه از جانب واحد گردشگری دید منفی به‌وجود آمده است؛ زیرا پیامد‌های منفی برای هر دو طرف ایجاد کرده‌اند. پیامدهایی مانند عدم اطلاعات کافی، افزایش زیاد قیمت‌ها و… . کسب‌وکارهای آنلاین در این حوزه نتوانستند اعتمادسازی کنند و بیشتر به این فضا آسیب زده‌اند.

بیشترین مخاطبان آگری‌توریسم‌ها چه کسانی هستند؟

خانواده‌ها، کودکان و افرادی که به‌دنبال مکانی برای آرامش هستند.

گفت‌وگو: افروز کریمی

یادداشتی از محمد نصری مدیرعامل آریامدتور

زمانی‌که واژه گردشگری را به‌ گوش‌مان می‌رسد، ذهنمان به سمت معنای کلاسیک آن یعنی دورشدن از محل زندگی و اقامت به‌قصد تفریح و سرگرمی می‌رود، اما گردشگری فقط به تفریح محدود نمی‌شود، بلکه شاخه‌های مختلفی دارد که یکی از آن‌ها گردشگری سلامت است. گردشگری سلامت، یعنی سفرکردن برای سلامت. این نوع گردشگری به سال‌های خیلی دور، شاید هم چند صد سال قبل، به زمان ابوعلی سینا بازگردد. اما مفهوم رایج آن از سال ۱۹۹۵ کم‌کم در دنیا رواج پیدا کرد، به‌گونه‌ای که امروزه تبدیل به یکی از شاخه‌های مهم گردشگری شده است.

تعریف گردشگری سلامت، پزشکی و تندرستی

گردشگری سلامت تعاریف‌ متفاوتی دارد، ولی نقطه اشتراک همه آن‌ها این است که فردی با هدف دریافت خدمات پزشکی، درمانی یا امور مربوط به سلامتی به کشور دیگری سفر می‌کند. براساس تعریف انستیتو سلامت جهانی از گردشگری سلامت، به دسته‌بندی زیر می‌رسیم. معمولا به هر سه مورد در فارسی به اشتباه گردشگری سلامت می‌گویند.

۱. گردشگری سلامت (Health Tourism)

واژه‌ای است که به‌صورت عمومی استفاده می‌شود. گردشگری پزشکی (Medical Tourism) با تمرکز روی خدمات درمانی و جراحی و گردشگری تندرستی (Wellness Tourism) مانند آب‌درمانی، ماساژ، لجن‌درمانی و… از زیرشاخه‌های گردشگری سلامت محسوب می‌شود.

۲. گردشگری پزشکی (Medical Tourism)

گردشگران در این بخش صرفا برای دریافت خدمات پزشکی بار سفر می‌بندند. انگیزه سفر در این بخش تنها دستیابی به خدمات پزشکی بهتر و ارزان‌تر است. قطعا این نوع سفر تحت‌نظر یک متخصص انجام می‌شود.

ارائه خدمات دندانپزشکی به توریست درمانی

۳. گردشگری تندرستی (Wellness Tourism)

در گردشگری تندرستی با انگیزه کاهش استرس، بهبود شرایط روحی و آرامش انجام می‌شود. درواقع گردشگران برای بهترشدن وضعیت سلامتی خود با توجه به سبک زندگی فعلی‌شان بار سفر می‌بندند. گردشگران در این بخش تحت‌نظر متخصص نیستند و هرگز در جریان دریافت خدمات پزشکی نخواهند بود.

فرایند بازاریابی و جذب بیمار در گردشگری سلامت

در این بخش باید بیمار از طریق روش‌های آفلاین یا آنلاین به ایران و مراکز درمانی برای دریافت هرگونه خدمات درمانی و پزشکی جذب شود. تاکنون در ایران در این حوزه فعالیت خاصی نشده است. برای نمونه تولید محتوا به زبان‌های مختلف یکی از مهم‌ترین بخش‌های مهم بازاریابی این صنعت است. این در حالی است که اگر گردشگر سلامت به زبان عربی کلمه‌های کلیدی گردشگری سلامت را در گوگل جست‌وجو کند، هیچ محتوای مناسبی درباره این حوزه در ایران پیدا نخواهد کرد. درواقع می‌توان گفت ایران به‌شدت از کمبود محتوای این حوزه به زبان عربی رنج می‌برد، این درحالی است بیشتر همسایگان ایران، عرب، زبان هستند و جزء بازارهای بالقوه ایران در گردشگری سلامت محسوب می‌شوند. چه‌بسا به زبان انگلیسی هم محتوای چندانی در گوگل یافت نمی‌شود. این موضوع نه‌تنها در گردشگری سلامت، بلکه در گردشگری هم به همین صورت است. درواقع می‌توان گفت بالقوه‌ها و بالفعل‌های گردشگری سلامت کشور مانند درمان و کیفیت بالا و هزینه‌های مناسب ایران در پشت هیچ ویترینی قرار نگرفته است و تنها خودمان از آن‌ها خبر داریم. مورد بعدی عدم فعالیت‌های درست و مناسب در بازاریابی دیجیتال مانند فیس‌بوک، اینستاگرام و گوگل باتوجه به رقابت‌های جهانی است.

کار در گردشگری سلامت

برای فعالیت در بخش گردشگری پزشکی باید به سه نکته مهم؛ فرایند بازاریابی و جذب، پزشکی و درمان و لجستیک توجه کنیم. هرکدام از این بخش‌ها زنجیره تامین گسترده‌ای دارند و حتی به هر بخش می‌توان به‌مثابه یک استارتاپ نگاه کرد.

مزیت‌های گردشگری سلامت ایران برای بیماران خارجی

از مزیت‌های گردشگری سلامت ایران برای بیماران خارجی، کیفیت بسیار بالا در کنار هزینه‌های پایین درمان است. در کنار پایین بودن هزینه‌های درمان، هزینه‌های رفاهی مانند رفت‌وآمد، هتل، غذا و… هم برای گردشگر بسیار پایین است، به‌گونه‌ای که با ۳دلار به‌راحتی می‌تواند غذایی خوب در ایران تهیه کند. یکی دیگر از مزیت‌ها، پزشکان بنام و شناخته‌شده ایرانی به‌خصوص درمان‌های الکتیو و جراحی‌های زیبایی مانند جراحی بینی است. به‌گونه‌ای که ایران را به‌عنوان پایتخت جراحی‌ بینی در دنیا می‌شناسند. پزشکان ایرانی پس از آزمون‌های سخت در رشته پزشکی دانشگاه‌ها قبول شده و معمولا برای گرفتن تخصص و فلوشیپ گاها تا ۱۵ سال مشغول تحصیل هستند. آن‌ها پس از فارغ‌التحصیلی جراحی‌های بسیاری را به‌خصوص درحوزه زیبایی انجام می‌دهند، همین موضوع باعث شده تا با انواع موارد زیبایی آشنا شده و تجربه‌های بسیاری در این حوزه داشته باشند. موضوع دیگر، ایجاد موقعیت‌های مختلف گردشگری برای گردشگران سلامت، در کنار فعالیت‌های درمانی است.

به اینستاگرام آگرد بپیوندید

اهمیت و مزیت‌های گردشگری سلامت 

در کشور به گردشگری سلامت آن‌گونه که باید بها داده نشده است، این در حالی است که طبق آمارهای منتشرشده هر گردشگر سلامت حدود ۳ برابر یک گردشگر عادی ارزآوری دارد و به‌صورت میانگین حدود ۵هزار دلار در ایران هزینه می‌کند که این موضوع نشان می‌دهد که این شاخه از گردشگری دارای چه اهمیتی است. حال اگر این عدد را با درآمدهای نفتی مقایسه کنیم، ارزآوری هر گردشگر سلامت معادل صادرات ۴۰ تا ۶۰ بشکه نفت است. ایران با وجود داشتن حدود ۳۰ هزار پزشک متخصص، ۵ هزار فلوشیپ و فوق‌تخصص و ۸۰ هزار پزشک عمومی، همچنین با وجود ارائه سالانه حدود ۸۵۰ میلیون خدمت درمانی بستری و سرپایی از توانمندی بالایی برای جذب گردشگر سلامت برخوردار است. از سوی دیگر، چون گردشگر سلامت به منظور درمان و دریافت خدمات پزشکی به ایران سفر می‌کند چالش‌های کمتری نسبت به گردشگر عادی که با هدف تفریح و فراغت سفر می‌کند، در کشور ایجاد خواهد کرد. به ‌این معنا که در ایران به‌واسطه قوانین کشور محدودیت‌هایی درخصوص پوشش، سرو انواع نوشیدنی و خوراک، تفریح‌های متنوع و… وجود دارد که هرکدام به‌تنهایی دافعه‌ای برای جذب گردشگر عادی در ایران ایجاد خواهد کرد.

آمار و ارقام ایران در جذب گردشگر سلامت

طبق آماری که سالانه توسط وزارت بهداشت با توجه به حضور بیماران خارجی در بخش IPD بیمارستان‌ها منتشر می‌شود، سهم گردشگری سلامت ایران در سال ۹۶، ۲/۱ میلیارد دلار و در سال ۹۷ این عدد معادل با ۸/۱ میلیارد دلار است. اما بسیاری از این بیماران به کلینیک‌ها، مراکز جراحی محدود و مطب پزشکان مراجعه کرده که آمار حضور آن‌ها در جایی ثبت نشده، بنابراین عدد غیررسمی، بسیار بیشتر از عدد رسمی است. اما با توجه به همین آمارهای رسمی باید فعالیت‌های بسیاری در این حوزه در کشور انجام شود، زیرا ایران ظرفیت‌های بسیاری در گردشگری سلامت دارد. کشور هندوستان در سال ۲۰۱۷، ۵/۵ میلیارد دلار و در سال ۲۰۱۸، حدود ۸ میلیارد دلار درآمد داشته است. این در حالی است که هندوستان در مقام مقایسه با ایران، هزینه‌های بیشتر، پزشکان ضعیف‌تر و سطح بهداشت پایین‌تر دارد و طبق آمارهایی که از گردشگران سلامت این کشور به‌دست آمده، این بیماران چندان از نتیجه درمانی و هزینه‌های پرداختی راضی نیستند.

چالش‌های گردشگری سلامت

برای رسیدن به اهداف، چشم‌اندازها و درآمد پایدار در گردشگری سلامت باید زیرساخت‌هایی در کشور فراهم شود. اهمیت این زیرساخت‌ها بسیار بالاست و حتی در مقایسه با کشورهای همسایه در این حوزه بسیار ضعیف بوده و با استانداردهای بین‌المللی فاصله بسیار دارد. چند نمونه از آن در ادامه آمده است: در بخش هتلینگ از نظر تعداد و کیفیت با نقطه ایده‌آل بسیار فاصله داریم و تنها تعداد محدودی هتل در تهران با کیفیت بسیار بالا وجود دارد که این تعداد در مقایسه با ترکیه و شهر استانبول بسیار کم و ضعیف است. علاوه‌براین پراکندگی هتل‌ها در سطح یک شهر بسیار زیاد بوده و بیمار باید از هتل تا مرکز درمانی مسافت زیادی را طی کند که این برخلاف تعریف استانداردهای توریسم‌درمانی در دنیاست. یکی دیگر از چالش‌ها مربوط به خطوط هوایی است.

توریست درمانی در بیمارستانی در هند

متاسفانه خطوط هوایی مستقیمی از ایران به بسیاری از کشورهای دنیا وجود ندارد. به‌همین دلیل بسیاری از بازارهای بالقوه این صنعت را مانند کشورهای آفریقایی که به‌لحاظ درمان و سطح بهداشت ضعیف هستند را از دست داده‌ایم. اتباع این کشور از حریم هوایی ایران عبور می‌کنند و به کشورهای هند و تایلند می‌روند. ویزا یکی دیگر از چالش‌های گردشگری سلامت است. ایران برای سه کشور آمریکا، انگلیس و کانادا به‌سختی ویزا صادر می‌کند که حتی زمان آن به یک ماه هم خواهد رسید. در سال ۲۰۱۸، یک میلیون و ۲۰۰ هزار اتباع آمریکایی برای دریافت خدمات درمانی از این کشور خارج شده‌اند که ایران به‌دلیل مشکلات صدور ویزا هیچ سهمی از آن نداشته است. اگر زیرساخت‌ها و بسترهای این حوزه فراهم و خلق نشوند، نمی‌توان در این صنعت بزرگ شد و حرفی برای گفتن داشت. درواقع همه ظرفیت‌ها و مزیت‌های گردشگری و گردشگری سلامت به‌راحتی از بین خواهد رفت.

لجستیک در گردشگری سلامت

زمانی‌که بیمار جذب شد وارد این مرحله یعنی لجستیک می‌شود. به‌طورکلی همه فرایند رفت‌وآمد، اقامت و هرآنچه به رفاه بیمار در کشور مقصد مرتبط است، در این بخش قرار می‌گیرد. این زنجیره پرچالش است و در هر قسمت گروه‌های مختلف و مرتبط به‌صورت شفاف و روشن با کشورهای رقیب، رقابت می‌کنند.

پزشکی و درمان

در این قسمت با توجه به نیاز بیمار، خدمات درمانی به او ارائه می‌شود. فرایندهای این بخش باید به‌صورت شفاف در قالب پلتفرم در سایت‌های اطلاع‌رسانی منتشر شوند.

آخرین خبرها

آگرد در شبکه های اجتماعی

ما را در شبکه های اجتماعی دنبال کنید

تبلیغات

خبرنامه

برای اشتراک رایگان خبرنامه آگردایمیل خود را وارد کنید: